Succesverhalen

Met Agnes Walton (Klimaatjournalistiek), Jacqui Banaszynski (Storytelling), Lode Barrezeele (Financiële Journalistiek), Henk van Ess (Search & AI), Wubby Luyendijk en Evert de Vos (Leidinggeven).

Heineken beloofde kort na de Russische invasie van Oekraïne weg te gaan uit Rusland. De verhalen van FTM onthullen dat de bierbrouwer niet alleen stug door bleef brouwen, maar dat het bedrijf in Rusland sinds het begin van de oorlog 61 nieuwe producten heeft gelanceerd, de productie opschroefde en extra personeel aannam. Heineken dook in het gat dat merken die wel waren vertrokken, zoals Guinness en Coca Cola, achterlieten.

Het Nederlandse staatsbedrijf TenneT wil het Duitse hoogspanningsnet waarvan zij sinds 2010 eigenaar is, verkopen aan de Duitse staat. Uit onderzoek van Felix Voogt, Belia Heilbron en Katrin Kampling, van Investico en de NDR, bleek dat de Duitse tak door Nederland was opgezadeld met hoge schulden, waardoor het niet langer in staat was om de nodige investeringen te doen. De Duitse regering zei tegen de Bundestag dat de aankoop nodig was om ‘de energietransitie te versnellen’. Tennet had slechts een vijfde van de geplande versterking van het Duitse stroomnet voltooid.

Belgische grootgrondbezitters kunnen sinds 2017 net als natuurverenigingen aanspraak maken op subsidies voor natuurbeheer. Deze zwaarbevochten gelijkberechtiging leidt nauwelijks tot natuurverbetering, ontdekte Steven Vanden Bussche van Apache. Particuliere landeigenaren als mediamagnaat Christian van Thillo ontwikkelen geen natuurreservaten omdat economische activiteiten als bosbouw, jacht en landbouw daar niet zijn toegestaan. Ze beperken zich tot het voorkomen van verdere achteruitgang van de natuur. Ook zijn hun domeinen vaak minimaal toegankelijk voor publiek en komt er van de beoogde aanleg van meer bos om CO2-uitstoot te compenseren, nog weinig terecht.

Boeren registreren tienduizenden hectaren overheidsgrond als eigen landbouwgrond zonder toestemming van de eigenaar. Door deze ‘bermfraude’ kunnen ze meer Europese landbouwsubsidie aanvragen dan waar ze recht op hebben en kunnen ze jaarlijks tientallen kilo’s meer mest uitrijden. De negen (regionale) redacties die het onderzoek uitvoerden, ontdekten bovendien dat het ministerie van Landbouw al sinds 2018 wist dat de perceelfraude wijdverbreid is, maar daarover tegenover de Europese Commissie. Die is inmiddels een audit gestart naar misbruik van landbouwsubsidies in Nederland.

Uit dit onderzoek van Zembla blijkt dat de toelating van bestrijdingsmiddelen in de bollenteelt tekortschiet. De toelatingsautoriteit Ctgb heeft namelijk de risico’s van bestrijdingsmiddelen heeft verzwegen. In 2015 ontdekt het instituut tijdens een steekproef normoverschrijdingen bij een zevental middelen. Deze risico’s, met name voor kinderen, werden destijds niet met de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu gedeeld. De Tweede Kamer kreeg over de steekproef te horen dat ‘alle toegelaten middelen veilig bleken te zijn’. Ook probeerde het Ctgb een cruciaal rapport van het RIVM, met daarin de resultaten van het zogeheten Onderzoek Bestrijdingsmiddelen en Omwonenden (OBO), af te zwakken.

Witte fosfor veroorzaakt zeer ernstige brandwonden. Toch is het volgens het internationaal recht niet per definitie verboden. Dit biedt ruimte voor de inzet ervan, maar ook voor onterechte beschuldigingen van oorlogsmisdaden. De journalisten concludeerden dat de meeste beschuldigingen op sociale media over inzet van witte fosfor tegen de burgerbevolking door Israël, niet waar waren. In bijna alle gevallen ging het om andere munitie. Wel vond NRC bewijs voor de inzet van witte fosfor boven een dichtbevolkte woonwijk in Gazastad en in Libanon. Alle signalen wezen erop dat Israël verantwoordelijk was.

Een schilderij van Kandinsky dat het Stedelijk Museum Amsterdam in oktober van 1940 voor 167 gulden kocht. Is 82 jaar later overhandigd aan de erven van de laatste joodse bezitter. Die verkochten het werk in 2023, voor meer dan zestig miljoen euro. Het schilderij zou tijdens de bezetting door nazi’s zijn geroofd of onder druk van de oorlogsomstandigheden zijn verkocht. Na intensief onderzoek oordeelde de commissie die belast is met roofkunstkwesties dat dit toch niet zo was: het schilderij mocht daarom in het museum blijven hangen. Toen draaide de gemeente Amsterdam, eigenaar van het werk. Het schilderij ging toch terug. Of weg? Dit onderzocht de achtdelige podcast gemaakt door Pieter van Os, Iddo Havinga en Emmie Kollau voor NRC.

De grootste klimaatadviseur en handelaar in CO2-kredieten ter wereld is South Pole die bedrijven als Nestlé of Volkswagen helpt zogenaamd klimaatneutraal te worden. Voor veel grote bedrijven is het omslachtig om hun eigen CO2-uitstoot te verminderen. Om toch mee te werken aan het behalen van mondiale klimaatdoelen kunnen bedrijven CO2-krediet kopen. South Pole  wordt gewaardeerd op een miljard dollar. South Pole zou in een gebied in Zimbabwe, de Kariba regio, een bosbeschermingsproject financieren  Om dit te realiseren werd er voor Kariba voor 100 miljoen aan CO2-kredieten verkocht. Bijna niets van dit geld is ten goede gekomen aan de Kaliba-regio. Tijs Giezel van Follow the Money vroeg zich af: werkt CO2-compensatie nu echt bij het halen van mondiale klimaatdoelen?

Vanaf maart 2022 heeft de gemeente Arnhem plannen voor herontwikkeling van de Schaapsdrift in Arnhem. Dit is een woonbuurt met bedrijventerrein bij station Arnhem Presikhaaf. Patrick Arnink van de Arnhemsche Courant doet in een reeks artikelen verslag van de plannen. De verantwoordelijk wethouder heeft altijd volgehouden dat sloop van woningen “niet aan de orde” was. Uit documenten die de Arnhemsche Courant ondanks tegenwerking via een Woo-verzoek boven tafel kreeg, bleek dat grootschalige sloop altijd het uitgangspunt van de gemeente was. Na de publicaties heeft de gemeenteraad de plannen voor ontwikkeling van de Schaapsdrift teruggeschroefd.

Een politiek akkoord over de sluiting van de Belgische kerncentrales  maakte de weg vrij voor de  vorming van de regering De Croo in september 2020. Toen al speelde de vraag: zal energieminister Tinne Van der Straeten van de politieke partij Groen er in slagen om de kerncentrales definitief stil te leggen? De Russische inval in Oekraïne zette alles op zijn kop en eind 2021 werd duidelijk dat de regering de knoop niet zou doorhakken. De Tijd volgde drie jaar lang verschillende sleutelspelers. Tobe Steel, Wim Van de Velden, Dieter Dujardin en David Adriaen reconstrueerden in een drieluik hoe de kernuitstap op de valreep werd teruggedraaid.

Algemene Ledenvergadering van de VVOJ. Neem deel op 27 mei 2024 om 20.00 via Google Meet. Jouw aanwezigheid en betrokkenheid zijn belangrijk voor de VVOJ.