De Loep, Longlist, Signalerend

De voetbalfabriek

NRC en Trouw
Steven Verseput (NRC), Esther Scholten (Trouw), Matthijs van Dam (Trouw) en Joost Pijpker (NRC)
Longlist Kranten Two-tone

Wie oudere elftalfoto’s van hogere jeugdteams van betaalde voetbalteams bekijkt, kan vaak zijn verbazing niet onderdrukken: bijna allemaal onbekende namen van spelers die nooit de hoofdmacht hebben gehaald. Slechts een enkeling van deze talenten haalt daadwerkelijk de top. Voor wie afvalt is er weinig begeleiding, ontdekten journalisten van Trouw en NRC, terwijl de mentale gevolgen vaak lang blijven doorwerken. Bovendien, zo blijkt uit de interviewserie, is het op jonge leeftijd scouten van voetballers helemaal niet effectief.

De conclusie is dan ook keihard: de jeugdopleidingen in het Nederlands profvoetbal worden gedomineerd door extreme prestatiedruk en harde concurrentie, waardoor jonge spelers nauwelijks nog kind kunnen zijn. Al op jonge leeftijd worden ze voortdurend beoordeeld en met elkaar vergeleken, terwijl teamgenoten tegelijk concurrenten zijn. Die cultuur leidt bij veel spelers tot stress, faalangst en een laag zelfbeeld. 

Het onderzoek begon met een boek van Finn Berk, oud-jeugdspeler van AZ, In ‘Voetbaldroom’ beschrijft hij de opleiding een strafkamp en vervolgens werd zijn uitgever bestookt met tientallen reacties van kinderen, ouders en (voormalig) jeugdtrainers die bij AZ of een andere jeugdopleiding vergelijkbare dingen hadden meegemaakt. 

De journalisten van de twee landelijke kranten (met verschillende uitgevers) besloten de krachten te bundelen en richten hun onderzoek vooral op de machtsrelatie tussen alle actoren (kinderen, ouders, trainers, clubleiding, vertrouwenspersonen) en hoe clubs vaak de heersende, repressieve cultuur in stand houden. 

Uiteindelijk werd er met tachtig mensen gesproken, vaak met veel details en naam en toenaam. Dat dezelfde ervaringen door meerdere bronnen bevestigd werden, versterkt de betrouwbaarheid van het onderzoek.  Geluidsopnamen van AZ-jeugdtrainers die tijdens wedstrijdbesprekingen spelers kleineerden, zorgden voor zeer levendig bewijs. Ook stuitten de journalisten op een vertrouwelijk onderzoek dat de KNVB liet uitvoeren door een sportpsycholoog naar het mentaal welzijn van spelers in Nederlandse jeugdopleidingen. Bijna een kwart van de ondervraagde jeugdvoetballers had last van stress. Zij voelden zich gespannen, rusteloos, nerveus of ongerust over de druk van het moeten presteren.

Gerelateerde artikelen

Mino Raiola was een beruchte en tegelijkertijd geliefde voetbalzaakwaarnemer met grote spelers in zijn stal als Erling Haaland, Paul Pogba, Zlatan Ibrahimović en Matthijs de Ligt. In een 7-delige serie podcastserie wordt de carrière deze ‘superagent’ onder de loep genomen en stap voor stap gereconstrueerd. Aan de hand van tientallen bronnen krijgt de luisteraar bovendien inzicht in de transferwereld en het grote geld in het voetbal.

Hoe snel kom je via TikTok en Instagram in aanraking met ‘pro-anorexia’-filmpjes waarin extreem afvallen wordt gepromoot? VRT NWS maakte 2 accounts op TikTok en 2 op Instagram aan. Telkens een meerder- en minderjarig account. Binnen het uur kregen 3 accounts video’s voorgeschoteld die eetstoornissen als anorexia nervosa verheerlijken. Ze geven en vragen tips over zelfverminking en zelfdoding.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk