Tips

Weigering moet per alinea gemotiveerd

Kranten Two-tone

Mag een bestuursorgaan een heel document weigeren omdat sommige delen ervan uit ‘persoonlijke beleidsopvattingen’ bestaan? Dat mag niet, maar gebeurt toch. En dan moet je zo’n hardleers bestuursorgaan tot de orde roepen.

Een bestuursorgaan mag weigeren passages uit een documenten openbaar te maken wanneer deze zijn aan te merken als intern beraad. Wat als intern beraad te kwalificeren is, volgt uit de Wob en vaste jurisprudentie. Persoonlijke beleidsopvattingen in dit soort stukken hoeven niet openbaar te worden gemaakt, zodat ambtenaren vrijelijk kunnen praten over beleid(salternatieven) zonder dat ze bang hoeven te zijn dat deze in de openbaarheid komen. Daar kunnen we van alles van vinden, maar zo is het.

Het is echter niet zo dat daarmee documenten, bedoeld voor intern beraad, die persoonlijke beleidsopvattingen bevatten, per definitie als geheel aan de openbaarheid kunnen worden onthouden. Feitelijke informatie uit deze documenten moet wel openbaar worden gemaakt.

In de praktijk, zo verweren bestuursorganen zich steevast, zou veelal sprake zijn van een zodanige ‘verwevenheid’ van die feiten met persoonlijke beleidsopvattingen dat ze niet van elkaar gescheiden kunnen worden, waardoor openbaarmaking van die feiten toch achterwege kan blijven. Deze redenering is in de jurisprudentie breed geaccepteerd, zodat de term ‘verwevenheid’ al jaren niet meer is weg te slaan uit beslissingen op Wob-verzoeken.

Gelukkig hebben de heren en dames rechters de journalist wel een handreiking geboden, want inmiddels is die bevoegdheid beperkt. De Raad van State (RvS) heeft namelijk begin 2018 in een belangrijke uitspraak aanleiding gezien zijn rechtspraak over de toepassing van artikel 11 van de Wob te preciseren. Meteen een heel document weigeren mag niet meer. Verwevenheid dient per onderdeel, waaronder doorgaans moet worden verstaan: per alinea, te worden aangetoond. Dan moet het bestuursorgaan dus per alinea motiveren dat sprake is van persoonlijke beleidsopvattingen en dat de feitelijke informatie daarmee zodanig is verknoopt, dat deze zich er niet uit laat halen. Bijvoorbeeld met een verwijzing naar het betreffende Wob-artikel en motivering per alinea waarom die betreffende alinea als met persoonlijke beleidsopvattingen verweven feiten te kwalificeren is.

De praktijk leert dat bestuursorganen hardleers zijn en nog hele documenten weigeren. Als je verwacht dat zulke stukken onder jouw verzoek vallen kun je het bestuursorgaan al in het Wob-verzoek aan de noodzakelijke motivering per passage te herinneren.

Een andere mogelijkheid, die je daarbij zeker ook moet aangeven, biedt het tweede lid van artikel 11. Dat zegt dat een bestuursorgaan (‘met het oog op een goede en democratische bestuursvoering’) persoonlijke beleidsopvattingen ook kan vrijgeven zonder dat deze tot een persoon herleidbaar zijn. In een vergaderverslag kan de naam van de ambtenaar dan worden gezwart.

Zie ook de uitspraak van de Raad van State over de motivering per alinea.

Gerelateerde artikelen

Driekwart van de Woo-verzoeken (verzoek om openbaarmaking van documenten op grond van de Wet open overheid) die bij de ministeries in behandeling zijn, bevindt zich ver over de wettelijke termijnen. Van de 759 verzoeken die medio juni bij de ministeries lagen, waren er 575 al (veel) langer dan zes weken binnen. Zes weken is de termijn waarbinnen een besluit moet worden genomen over een Woo-verzoek. Tot 1 mei heetten deze aanvragen nog Wob-verzoeken.

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk