GIJC Hamburg

Grüße aus Hamburg: Schrijven in Jemen

9847573005_75c0730f69_o

VVOJ-leden uit Nederland en Vlaanderen zijn neergestreken op de wereldconferentie voor onderzoeksjournalistiek in Hamburg. Zij doen verslag van sessies die de Lage Landen moeten inspireren. In deze aflevering: journalistiek bedrijven in Jemen. 

Frank Mulder

Verschillende workshops op de conferentie gaan over slimme sociale mediatools waar je digitale sporen mee kunt vinden van criminelen of schimmige brievenbusfirma’s. Heel leuk. Maar ik werd wel even stil van journalisten uit het Midden-Oosten, die vanochtend vertelden over de afschuwelijke oorlog die Jemen volledig ontwricht, over de wapens die ze bestuderen om de handel in kaart te brengen, over de honger die ze zien, over de traumabegeleiding die er nodig is en over de veiligheidsrisico’s die journalisten nemen. Dat is wel wat anders dan op je Hollandse studeerkamer data doorzoeken.
De drie journalisten in het panel spraken met autoriteit over het conflict. Verslaggeving vanuit Jemen is extreem moeilijk, vertelde Al Ahmad. Zij is een Saoedische journalist en documentairemaker. Jemen grenst aan de zee en aan Saoedi-Arabië, dat journalisten streng controleert. De vliegvelden zijn dicht. Vervoer in Jemen is heel duur, want er is een tekort aan brandstof. En het ergste is: omdat er geen vluchtelingstroom naar Europa loopt, krijgen ze vaak nul op rekest bij westerse media.
Natuurlijk krijgen wij zo nu en dan een erge foto van een hongerig kind. Maar meestal wordt er gedaan of dit een natuurramp is die uit de lucht komt vallen. En dat maakt El Ahmad kwaad. ‘Hoe is die honger ontstaan? Waarom gaan mensen dood in zowel Houthi-gebied als in gebied van het regime? Honger is een strategie die wordt gebruikt in de oorlog.’ Het is een ramp die door mensen is gemaakt, met wapens die door verschillende regeringen worden verkocht. Ook door het Westen. Amerika is daar nog steeds aanwezig met drones en antiterrorisme-eenheden.’
De Egyptische journalist Muhamad Abo El-Rheit doet onderzoek namens Al Arij, Arab Reporters for Investigative Journalism. Deze mediaorganisatie begeleidt vanuit Amman lokale journalisten. El-Rheit heeft maanden gestudeerd om alle wapens te leren kennen en te weten waar ze vandaan komen. Hij is heel secuur, hij wil van alle geweldsmeldingen minstens vijf bronnen hebben voordat hij ze in een nieuwsitem aanhaalt, omdat hij 100 procent zeker wil zijn dat het waar is.
Wat hij heel belangrijk vindt: misdaden van alle verschillende partijen documenteren en benoemen, en daarin geen partij te kiezen, zoals hij in zo veel landen ziet gebeuren. De Jemenitische journalist Fuad Rajeh heeft letterlijk van een Europese redacteur gehoord: ‘Sorry, we kunnen je stuk niet plaatsen, Jemen leeft niet bij mensen. We moeten helaas nieuws brengen dat mensen willen lezen.’ Hij is vol ongeloof. ‘Waarom? Jullie zijn er toch niet om te leveren wat mensen willen? Jullie zijn er toch om de waarheid te spreken?’
‘Er zijn verhalen genoeg’, zegt ook El Ahmad, die voor de BBC en Frontline op de grond werkt. ‘Maar als er iets wordt gepubliceerd is het meestal een algemeen verhaal over de humanitaire crisis. Maar hoe zit de oorlog in elkaar? Waarom blijven zo veel landen de Verenigde Arabische Emiraten steunen? Zij hebben een slimme PR-machine. Zij blijven zich presenteren als de logische partner in de strijd tegen terrorisme, IS en Al-Qaeda. Maar in hun gebied worden de vreselijkste misdaden gepleegd. Zij hebben de meeste boots on the ground in Jemen. En ze trainen niet een Jemenees leger, maar milities, om te moorden en te martelen.’
Wie op zoek is naar verhalen en naar journalisten, kan contact leggen met de organisatie Al Arij: www.en.arij.net.
Foto: Rod Waddington

Gerelateerde artikelen

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk