#LROJ19

Een analyse van falend bestuur

image004

Chris Aalberts schrijft over politiek voor ThePostOnline en o.a. het Noordhollands Dagblad. Hij schreef eerder onder meer over mislukte partijen op rechts, de Europese Unie en de achterban van de PVV. Hij doceert tevens aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Hij noemt zichzelf geen onderzoeksjournalist, eerder een ‘geïnteresseerde buitenstaander’. In zijn workshop benadrukte Chris dat juist het buitenstaander zijn een grote kracht kan zijn. Bij zijn onderzoeksproject in Den Helder, waar hij een jaar lang over blogde bij ThePostOnline en waarover in november een boek uitkwam onder de titel ‘Palermo aan het Marsdiep’, bleek het feit dat hij ‘van buiten’ kwam juist van grote waarde.

Chris koos voor Den Helder omdat hij er zelf vandaan komt. Den Helder staat al decennialang in bestuurlijk Nederland bekend als probleemgemeente: hier wordt de politiek beheerst door opgestapte wethouders, ruzies, afsplitsingen, schandalen en mislukte projecten. In het verkiezingsjaar 2017-2018 onderzocht Chris Aalberts de Helderse gemeentepolitiek. Zijn vraag was: hoe komt het dat het steeds misgaat in Den Helder?

Zijn werkwijze was eigenlijk heel eenvoudig: op de publieke tribune zitten en gewoon volgen en opschrijven wat er gebeurt. Een eerste observatie kon hij al na een paar raadszittingen maken: voor een buitenstaander, en een gemiddelde burger, is een raadsdebat niet te volgen. “Het is reageren op notitie op notitie.”. De vraag die Chris voorlegde was dan ook: heeft het nut om als lokaal journalist simpelweg de raadsvergaderingen te verslaan of zou dat anders kunnen?

Een tweede observatie is dat de lokale politici in het begin best met de ‘buitenstaander’ wilden praten, maar naarmate er kritische stukken verschijnen wordt die animo minder. Uiteindelijk is er vrijwel geen enkele politieke vertegenwoordiger aanwezig bij de presentatie van het boek dat Chris over Den Helder schreef. “Transparantie bleek een probleem. Van live twitteren uit de raadszaal werden sommige raadsleden al erg nerveus.”

Een derde observatie: lokale politici hebben eigenlijk maar weinig speelruimte en debatteren vaak over zaken waar zij helemaal niet over gaan. Chris illustreert dat aan de hand van de voortdurend terugkerende politieke discussies over het ziekenhuis in Den Helder, en de eventuele verplaatsing ervan. “Zaken waar de lokale politiek niets over heeft te vertellen. Maar het is wel een lekker concreet onderwerp waar je politiek kunt scoren.” Scoringsdrift, maar ook het niveau van professionaliteit, zijn in lokale politiek grote problemen, concludeert hij.

Lokale politiek is ook persoonlijke politiek. Wie als buitenstaander binnenwandelt krijgt heel wat te horen over vermeende verborgen agenda’s, misstappen en andere verdachtmakingen. “Maar zolang niemand met hard bewijs komt, kun je daar niets mee.”

Conclusie: Het gaat in Den Helder mis omdat kennis en professionaliteit ontbreekt, er teveel persoonlijke conflicten worden uitgevochten tussen lokale politici, en lokale politici teveel bezig zijn met wat hen helemaal niet aangaat.

Het voordeel van een buitenstaander is dat je zonder ‘ballast’ van verleden of van teveel kennis kunt observeren. Tegelijkertijd betekent dat ook dat je geen alles omvattende conclusies kunt trekken. Kies voor jezelf dus waar je wel en niet over wilt rapporteren en wees daar ook duidelijk in. Blijf objectief en laat je niet meezuigen in partijschappen en/of verdachtmakingen.

Raadsvergaderingen volgen is niet altijd nuttig. Ga praten met wie wil praten. Blijf uit de buurt van voorlichters. Rapporteer gewoon wat je ziet. Anderen kunnen dan wel de conclusie trekken.

Zie hier de presentatie

Gerelateerde artikelen

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk