#LROJ19

Zoektocht naar de waarheid – Tom Meerbeek en Simon Dirk Terpstra

Simon Dirk Terpstra en Tom Meerbeek

Tom Meerbeek en Simon Dirk Terpstra van regionale omroep RTV Oost vertellen over de totstandkoming van de indrukwekkende documentaire Over de Grens. Een verhaal over misschien wel het eerste burgerslachtoffer van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Is hij omgekomen door vuil spel?

door RICHEL BERNSEN

RTV Oost heeft de documentaire Over de Grens op 4 mei uitgezonden. De twee onderzoeksjournalisten doken voor dit verhaal diep de geschiedenis in. Tijdens deze sessie vertellen Meerbeek en Terpstra over hun drive om op zoek te gaan naar de waarheid. Hoe achterhaal je de feiten bijna tachtig jaar na dato?

De aanleiding voor het onderzoek is het bericht dat het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) de gevechtsverslagen van het Nederlandse leger over de meidagen van 1940 online heeft gezet. Daarin vinden ze dat het eerste burgerslachtoffer van WO II mogelijk in Overijssel is gevallen. Het gaat om grenscommies Harmen Visser.

Dat is op zichzelf al een mooi verhaal, maar tijdens gesprekken met nabestaanden komt nieuwe informatie aan het licht. De zoon van Harmen Visser vertelt dat de luitenant van het Nederlandse bataljon mogelijk een verdachte rol heeft gespeeld. Dit roept nieuwe vragen op voor Meerbeek en Terpstra om te onderzoeken.

Bij het Nationaal Archief in Den Haag vinden ze dat deze luitenant Langedijk gevangen heeft gezeten na de Tweede Wereldoorlog en dat zijn bezettingen omschreven werden als vijandelijk vermogen. Bij hoge uitzondering krijgen ze in inzage in de stukken, die in het ‘zuiveringsarchief’ zijn opgeslagen. Dat gebeurt onder de strikte voorwaarden dat ze geen foto- of filmopnames maken. Ze mogen alleen aantekeningen maken met potlood. En dat onder toezicht van bewakers.

In de archiefstukken vinden ze aantijgingen tegen luitenant Langedijk (een aantal hiervan is gepubliceerd op de site Over de Grens). Ze vinden ook dat op 17 april 1947 Langedijk uit zijn ambt wordt ontslagen als inspecteur van politie.

Tijdens hun zoektocht hebben Meerbeek en Terpstra zichzelf herhaaldelijk de vraag gesteld wat de relevantie is van dit verhaal uit het verleden. Hun antwoord: nog steeds zijn er mensen die de last dragen van een mogelijk onrechtvaardige daad op een moment dat er nationale en internationale geschiedenis werd geschreven. Tom en Simon Dirk vinden het belangrijk deze verborgen verhalen zichtbaar te maken. Een les die ze geleerd hebben tijdens hun zoektocht: neem nooit genoegen met je eerste mooie verhaal, maar blijf graven.

Gerelateerde artikelen

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk