Op vrijdag 19 juni 2025 zijn tijdens het Feest van de Onderzoeksjournalistiek in Amsterdam de VVOJ Aanmoedigingsprijs 2025 en De Loep 2025 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.
De Loep is een erkenning van, en eerbetoon áán het beste in de Nederlandse en Vlaamse onderzoeksjournalistiek. Onderzoek dat in het juiste geval niet alleen diepgaand en kritisch is maar ook door opzet, aanpak en uitwerking tot voorbeeld kan strekken voor collega’s.
Iedere inzender voor De Loep wordt daarom gevraagd het maakproces van de productie toe te lichten, van de eerste vonk of vraag, via het vooronderzoek en elke volgende stap tot aan het uiteindelijk resultaat. Deze toelichtingen zijn vaak een eyeopener. Veel van de uitleg die de jury ontving, zou niet hebben misstaan naast of in de onderzoekspublicatie zelf. Het zijn dingen die het begrip voor het verhaal vergroten, en de integriteit van de makers onderstrepen. “Radicale transparantie over onze werkwijze kan bijdragen aan meer begrip en meer vertrouwen. Een gedetailleerd maakverhaal is niet alleen een traktatie voor de geïnteresseerde kijker, luisteraar of lezer – maar smoort ook eventuele kritiek”, aldus de jury.
Winnende producties
De Loep in de categorie Signalerende onderzoeksjournalistiek ging naar ‘De Voetbalfabriek’ van Joost Pijpker en Steven Verseput van NRC en Matthijs van Dam en Esther Scholten van Trouw. Soms zijn gebundelde krachten beter dan concurrentie, constateert de jury na lezing van het onderzoek naar de jeugdopleiding van Nederlandse voetbalclubs. “Wat een geweldige en schokkende verhalen zijn opgediept; hoe zorgvuldig zijn zelfs de kleinste details gecheckt, en hoe toegankelijk is deze productie geschreven. Hierin ziet de jury een voorbeeld dat in opzet, aanpak en uitwerking daadwerkelijk tot voorbeeld kan strekken voor collega’s”.
De winnaars in de categorie Opsporende onderzoeksjournalistiek zijn Maud Effting en Willem Feenstra van de Volkskrant met ‘Wat de wonden vertellen’. De onderzoekers zijn erin geslaagd het juiste evenwicht te vinden tussen een empathische benadering en strenge feitelijke bewijsvoering in hun uiterst zorgvuldig onderzoek naar Israëlische oorlogsmisdaden: het bewust in het hoofd of de borst schieten van kinderen in Gaza door scherpschutters van het leger. De jury is er diep van onder de indruk, en prijst daarnaast de ambitie dat een wereldschokkend buitenlands onderzoeksverhaal als dit, ook door een Nederlandse krant kan worden gemaakt.
De winnaar in de categorie Controlerende onderzoeksjournalistiek is Annegina Randewijk van het Nederlands Dagblad over ‘Hoe op Urk één Marokkaans-Nederlands gezin werd opgeofferd om de rust te bewaren’. De jury: “Deze productie laat zien dat óók op de klassieke manier, na tien maanden onderzoek, via geduld en het langzaam winnen van vertrouwen, in combinatie met een gedegen WOO-verzoek en on the record interviews, door één journalist met kritische vasthoudendheid, prijswinnende producties kunnen worden gemaakt.”
De VVOJ Aanmoedigingsprijs, bedoeld voor talent in leeftijden tot en met 30 jaar, ging naar Jasper Been en Nika Buijs van het Financieele Dagblad, voor het onderzoek ‘Knutselen met energielabels’. De onderzoekers smeden een journalistiek vermoeden vakkundig om tot een onweerlegbaar feit. Ze bewijzen dat, én hoe, private bureaus grote huizenbezitters ‘matsen’ met een gunstig energielabel waarmee ze hun huren wettelijk kunnen verhogen. De jury is onder de indruk van hun precieze en doeltreffende dataonderzoek, waarin feiten en cijfers uit de diverse hoeken razend slim bij elkaar zijn gebracht
Aan de winnaars van de Loep werd een Loep-beeldje uitgereikt. De winnaar van de VVOJ Aanmoedigingsprijs krijgt een geldbedrag van € 1.500. Alle genomineerden kregen van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten een VVOJ Masterclass aangeboden.
Loep-jury
Een onafhankelijke vakjury beoordeelt de inzendingen voor De Loep. De jury staat onder voorzitterschap van Jeroen Trommelen. De jury bestaat verder uit: Tricia Bots, Marlies van Bouwel, Ria Goris, Raounak Khaddari, Dirk Leestmans, Erik Raspoet, Maud van de Reijt en Bas van Sluis.
