Afgelopen dinsdag ging de evaluatie van de Woo van start. Een commissie van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) gaat in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) de Woo evalueren. De evaluatie werd dinsdag afgetrapt met een bijeenkomst, waar de Woo-werkgroep van de VVOJ met een grote afvaardiging aanwezig was.
Inperken Woo
Nog voordat deze evaluatie goed en wel van start is gegaan, stuurde het kabinet afgelopen maandag een Kamerbrief. Daarin staat dat het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties werkt aan voorstellen, waardoor de kosten voor overheden omlaag zouden moeten gaan. Volgens Follow The Money gaat het om voorstellen waarmee beperkt kan worden wat voor soorten documenten er opgevraagd kunnen worden.
“Dit is heel slecht nieuws voor de journalistiek. Documenten die nu gebruikt worden om bijvoorbeeld misstanden aan het licht te brengen of reconstructies over beleid te maken, kunnen straks niet meer opgevraagd worden met de Woo. De controlerende taak van de journalistiek komt hierdoor zwaar onder druk te staan”, zegt VVOJ-bestuurslid Chris Bakker.
Vooral de timing van de brief roept verbazing op, zegt Bakker. “Het is heel bevreemdend dat deze Kamerbrief is verstuurd nog voordat de evaluatie van start is gegaan. Dit doet vermoeden dat het kabinet het onderzoek, of de aanbevelingen die daaruit zullen voortkomen, niet serieus neemt.”
Informatiecommissaris
Eén van de belangrijkste onderwerpen van de evaluatie die de RUG doet, is de zogeheten informatiecommissaris. Dat is een onafhankelijke ambtenaar die openbaarheid van bestuur bij overheidsorganisaties bevordert. In Nederland bestaat deze informatiecommissaris nu niet, maar in het onderzoek wordt gekeken of het noodzakelijk is dat die er komt en zo ja, hoe dat moet worden ingericht.
In dit onderzoek gaat de evaluatiecommissie kijken naar drie andere landen die nu al wel zo’n informatiecommissaris hebben, namelijk Duitsland, België en Ierland. Tim Staal, VVOJ Woo- werkgroeplid en medeoprichter van SPOON, zegt hierover: “Er zijn andere landen, zoals Engeland, Schotland en Canada, maar ook Kroatië en Slovenië, waar de informatiecommissarissen veel meer bevoegdheden hebben en die veel succesvoller zijn.”
De VVOJ is voorstander van het onderzoek naar het instellen van een informatiecommissaris. Die functionaris zou een onafhankelijke positie moeten krijgen en de daarbij behorende bevoegdheden.
Voorjaar 2027
Voor het onderzoek wordt een half jaar uitgetrokken, het is de bedoeling dat het rapport in het voorjaar van 2027 wordt opgeleverd. Daarna gaat de Tweede Kamer praten over de uitkomsten van dit onderzoek en hoe het verder moet met de Woo.
“Het gaat spannend worden hoe de politiek hier straks tegenaan kijkt, of de gevreesde inperkingen van de Woo er daadwerkelijk gaan komen en hoe die vorm gaan krijgen. Als VVOJ blijven we ons ervoor inzetten dat die inperking er niet komt en blijven we lobbyen om openbaarheid en transparantie bij overheidsorganisaties te bevorderen.”
