Conferentie, Nieuws, vvoj2016

Mar Cabra op #VVOJ16: stop met bingo spelen!

Mar Cabra in haar keynote speech op #VVOJ16: 'Ophouden met bingo spelen.'

Het is tijd om op te staan, we hebben lang genoeg liggen snurken. Bedrijven en overheden zijn ons vooruit, journalisten moeten de technologie ook gaan omarmen. Bronnen ontmoeten in donkere garages? Eindeloze stapels papieren documenten doorspitten? Die tijden zijn voorbij. We moeten aan het werk.

door SHARMENTHA READ

De schitterende promotiezaal van de KU Leuven lijkt net een theater. Maar Mar Cabra, het enthousiaste en druk gebarende hoofd Data & Research van het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), is hier niet om een toneelstukje op te voeren. De opening van de vijftiende VVOJ Conferentie Onderzoeksjournalistiek gebruikt zij om ons wakker te schudden uit een lange winterslaap. Want: ‘Data journalism is here to stay.’ Nog even op ‘snooze’ drukken? Vergeet het maar. Het is tijd om op te staan.

Temperament voor drie

In hun boek Panama Papers beschrijven Frederik Obermaier en Bastian Obermayer van de Süddeutsche Zeitung Mar Cabra als een vrouw met temperament voor drie. En al heeft ze sinds de Panama-onthullingen haar verhaal al vaker verteld, toch vertelt ze het ook nu weer met een vuur alsof het de eerste keer is.

De wake-up call van de Spaanse dataspecialiste is deze: open je ogen en zie hoe belangrijk de rol van technologie is geworden in de journalistiek.

Data delen en krachten bundelen

Het gebruik van technologie zal geen bijzaak meer zijn, het zal de hoofdrol spelen in nieuwe onderzoeken naar offshorebedrijven, waar ook ter wereld. De anonieme Panama-bron kwam immers ook langs digitale weg met de onthullingen over Mossack Fonseca, het grootste datalek tot nu toe. Dat lek leidde tot een samenwerking van een kleine vierhonderd journalisten, verspreid over tachtig landen. Op die voet moeten journalisten verder, stelt Cabra:  samenwerken, data delen, krachten bundelen.

Hebben we een datateam?

Elke redactie moet zichzelf de volgende vragen stellen. Hebben we een datateam? Wat weten we over encryptie? Is er een zoekfunctie waar alle documenten te raadplegen zijn? Technologie zal een centrale rol moeten spelen als je beter aan onderzoeksjournalistiek wilt doen. We moeten ons ervan bewust zijn dat de hele wereld gebruikmaakt van technologie. Niet alleen bedrijven en overheden, maar ook de (georganiseerde) misdaad. Hoe kunnen journalisten zorgen dat ze niet achterblijven? Want als de journalistiek de aansluiting verliest, dan verliest zij haar functie als waakhond van de samenleving.

‘Stop met bingo spelen’

Zijn we aan het winnen of verliezen, is de vraag uit de zaal. “Ik denk dat we aan het verliezen zijn”, zegt Cabra. De journalistiek beschikt immers niet over dezelfde financiële middelen als grote corporaties.  Toch kunnen we met open source software al veel bereiken. Door onze krachten te bundelen en goed samen te werken, komen we vooruit.

Maar: elektronisch lekken van informatie wordt de norm, waarschuwt Cabra. “Dus stop met bingo spelen en verander je mindset. Datajournalistiek heeft de toekomst!”

 

Gerelateerde artikelen

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk