Kenniscentrum, VVOJ Activiteiten

RO2015 verslag: gelukkig zijn hier geen journalisten

Titel: gelukkig zijn hier geen journalisten
Datum: 18 april 2015
Trainer: Quint Kik, Stimuleringsfonds van de Pers
Verslag: Job van der Meer

Quint Kik bespreekt de uitkomsten van drie onderzoeken die hij vanaf 2012 met behulp van vele anderen heeft gedaan voor het Stimuleringsfonds voor de Pers.

  • In 2012 is in alle Nederlandse gemeenten gekeken wat er aan infrastructuur ligt voor lokaal nieuws. Welke pers is er, op welke platforms. Daarbij is gekeken naar blogs, hyperlocals, dag- en weekbladen en lokale en regionale omroepen.
  • In 2103 is in 81 gemeenten gekeken wat er online passeert aan nieuws. Daarbij is speciaal gelet op hoeveel nieuws over beleid en politiek ging, en of het nieuws origineel was en onafhankelijk.
  • Daarnaast is tegelijkertijd een onderzoek geweest onder 6.800 respondenten in 26 gemeenten over hoe zij het nieuws ervaren.

Samen geeft dat een indicatief beeld van de staat van de journalistiek in kleine en grote gemeenten, verzameld en uitgeschreven in de publicatie Nieuwsvoorziening in de regio 2014: http://www.persinnovatie.nl/18924/nl/het-is-stil-in-de-regio

Onderzoeksvraag was: is de lokale journalistiek in staat de lokale politiek te volgen.

Opvallende zaken:

  • Er zijn nogal wat kanalen die in een week geen nieuws brengen
  • In grote gemeenten is bijna 4 maal zo veel lokaal nieuws als in kleine gemeenten.
  • Voor politiek nieuws geldt ook bovenstaande verhouding.
  • 45 procent van de berichten komt direct van een perbericht (geen verschil tussen grote en kleine gemeenten).
  • Genres in kleine gemeenten zijn: 72 prcent nieuwsberichten/nieuwsverhaal, 25 procent overige genres (cultuur, zorg) en 3 procent achtergronden.
  • De enige die achtergronden brengt is het regionale dagblad (in grotere gemeenten 4 per week, in kleinere gemeenten 1 per week).

Het onderzoek richt zich met name op de waakhondfunctie van de lokale/regionale pers en dus of de politiek gevolgd wordt. De ervaring van een deelnemer is dat verschillende regionale kranten verschillend omgaan met politiek nieuws. Zo is zijn ervaring in een deel van Utrecht dat de regio-editie van het Algemeen Dagblad minder gefocussed is op politiek nieuws, terwijl de editie van De Gelderlander daar juist de politieke berichten gretig oppakt.

Lokale media (lokale omroepen) bieden sporadisch een alternatief omdat:

  • Ze veel informatie brengen, maar weinig tot geen nieuws
  • Ze minder vaak aanwezig zijn op internet (op het internet geen nieuws, alleen programmering) en ook nog eens slecht gevonden worden. Tip van Kik is: ga op zoek naar je publiek.
  • Er gebrek is aan professionaliteit en continuïteit (soms wordt er nieuws gepubliceerd, dan dagen niet en dan plots weer wel iets)
  • Ze kopiëren veel nieuws zonder bronvermelding (niet origineel nieuws)

Een deelnemer van een lokale internetomroep zegt dat Facebook daarbij wel helpt, omdat een bericht op Facebook enorm veel snelheid krijgt en dat ook weer mensen naar je website trekt.

Kik vraagt of deze omroep dan probeert uit te vinden wie er reageert en wie die berichten deelt, zodat dat publiek ook weer op te zoeken is en gebruikt kan worden. De deelnemer zegt dat wel te proberen om daar ook op te kunnen sturen.

Kik noemt de samenwerkingen die er nu al zijn tussen regionale omroepen en dagbladen of regionale omroepen en lokale omroepen een logische stap, die veel meer navolging verdient.

‘Zet als regionaal dagblad dat ook weekbladen uitgeeft die weekbladen in om in de haarvaten van de samenleving te zitten,’ zegt hij. ‘Gebruik als regionale omroep de lokale omroepen als lokaal verlengstuk en geef daar ondersteuning voor terug, bijvoobeeld in ICT.’

Er zit een vreemde discrepantie tussen de manier waarop er steeds minder nieuws in de regio is, maar de burger zeer tevreden is over het aanbod. Bovendien is de burger ook niet echt bereid te betalen voor initiatieven om dit te veranderen. Kik wil daar nog nader onderzoek naar doen.

Kik: ‘Dit onderzoek is ook om aan burgers te laten zien: beste burger. Als u er niet voor wilt betalen, dan is er op termijn ook niemand meer die het wil maken.’

Kik heeft nog een aantal stellingen die hij wil bespreken, maar daar ontbreekt de tijd voor. Een daarvan is: de overheid is medeverantwoordelijk voor het faciliteren van (de infrastructuur voor) lokaal nieuws.

 

Gerelateerde artikelen

Driekwart van de Woo-verzoeken (verzoek om openbaarmaking van documenten op grond van de Wet open overheid) die bij de ministeries in behandeling zijn, bevindt zich ver over de wettelijke termijnen. Van de 759 verzoeken die medio juni bij de ministeries lagen, waren er 575 al (veel) langer dan zes weken binnen. Zes weken is de termijn waarbinnen een besluit moet worden genomen over een Woo-verzoek. Tot 1 mei heetten deze aanvragen nog Wob-verzoeken.

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk