Nieuws

Feinstein: ‘Journalisten moeten meer over gevolgen van stress leren.’

De van oorsprong Zuid-Afrikaanse psychiater en onderzoeker Anthony Feinstein was één van eersten die in kaart bracht hoe oorlogsverslaggevers omgingen met stress. Uit zijn onderzoek bleek dat bijna dertig procent van de journalisten leed aan post-traumatisch stress syndroom (PTSS). Sindsdien werkt Feinstein regelmatig met journalisten. Ook ontwikkelde hij een zelftest voor journalisten, waarmee ze zelf konden nagaan of ze verschijnselen van PTSS hadden. Op het komend VVOJ congres in het Vlaamse Kortrijk geeft Feinstein praktische informatie hoe een journalist kan omgaan met werken onder druk en in crisisomstandigheden zonder er geestelijk aan onderdoor te gaan. In de opmaat naar de conferentie gaf hij een interview aan de VVOJ. Deel 1 in de serie Op weg naar Kortrijk: het gezicht achter de sprekers. 

door Rachel Levy

Beïnvloedt posttraumatische stress syndroom, opgedaan in een conflict gebied, het vermogen van een journalist om later verslag te doen van een nieuwe ramp of conflict? Anders gezegd: is je verslaggeving, als je eenmaal PTTS hebt gehad, nog net zo betrouwbaar als voorheen?

Post-traumatisch stress syndroom kan het vermogen van een journalist om goed werk te leveren, zeker aantasten. Het kan je beoordelingsvermogen negatief beinvloeden, je besluitvaardigheid veranderen. Daarom kan het ook de veiligheid van jezelf en anderen aantasten.

Kun je definitief genezen van PTSS?

Jazeker, dat is mogelijk. Therapie kan heel effectief zijn.

Sinds de Arabische lente staat het Midden-Oosten in brand. Vooral journalisten lijken een doelwit van de Islamitische Staat. Als je als journalist gevraagd wordt om daar nu naar toe te gaan, zijn er manieren om bij jezelf te onderzoeken of je bestand bent tegen een dergelijke grote mate van stress die je daar te wachten staat?

Nee, zo’n methode is er niet. Het enige wat ik kan zeggen: als je emotioneel niet in goede doen bent, moet je zeker niet gaan. Maar als psychiater probeer ik mensen nooit te zegen hoe zij hun leven moeten leiden.

Het besluit is iets dat een verslaggever en zijn/haar redactiechef of opdrachtgever samen moeten nemen. Ik zou uitsluitend een medisch gefundeerde mening geven als ik reden had om bezorgd te zijn over de emotionele gezondheid van een journalist.

Verschilt de invloed van oorlog per persoon, of ook per oorlog? Anders gezegd: Worden journalisten in Oekraïne blootgesteld aan kleinere, of juist grotere mentale risico’s dan bijvoorbeeld verslaggevers in het Midden-Oosten?

Dat is een goede vraag. Er zijn helaas geen gegevens waarop wij een antwoord op deze vraag kunnen baseren. Meestal gaan we er van uit dat de ernst van de bedreiging bepalend is voor het risico op PTTS. Maar dat gaat niet altijd op.

De aardbeving in Haïti is een goed voorbeeld. Veel journalisten hebben dat heel moeilijk gevonden, ook al liepen zij persoonlijk geen risico. Dus, zoals je ziet, er is geen simpel of eenduidig antwoord op deze vraag.

Hoe kun je je voorbereiden op het werk in een conflict- of rampengebied? Hoe kun je je mentaal wapenen?

Onderwijs, onderwijs onderwijs. Je moet zoveel mogelijk lezen en leren over de emotionele consequenties van het blootstaan aan ernstige gevaren. En zorg ervoor dat je opdrachtgever een protocol met maatregelen heeft klaar liggen om je te helpen als dat nodig is.

Meer horen van Anthony Feinstein? Kom naar het komend VVOJ congres in Kortrijk. Lees hier de conferentie informatie, bekijk het programma en schrijf je in.

Gerelateerde artikelen

Driekwart van de Woo-verzoeken (verzoek om openbaarmaking van documenten op grond van de Wet open overheid) die bij de ministeries in behandeling zijn, bevindt zich ver over de wettelijke termijnen. Van de 759 verzoeken die medio juni bij de ministeries lagen, waren er 575 al (veel) langer dan zes weken binnen. Zes weken is de termijn waarbinnen een besluit moet worden genomen over een Woo-verzoek. Tot 1 mei heetten deze aanvragen nog Wob-verzoeken.

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk