De Loep, Kenniscentrum

Wat ziet De Loep-jury graag? “Maatschappelijk belang en creativiteit”

VVOJ Loep org

Tot 16 april kun je nog eigen of andermans werk voordragen voor De Loep, de VVOJ-prijs voor onderzoeksjournalistiek. De inzendingen worden beoordeeld door een achtkoppige jury, die recentelijk flink is vernieuwd. Waar gaan ze op letten, waarmee kun je punten scoren? En wat vinden ze zelf fraaie staaltjes van onderzoeksjournalistiek? Een korte rubriek van vier afleveringen. In deel 2: Alexander Pleijter en Josse Abrahams

Andere afleveringen in ‘Wat ziet De Loep-jury graag?’:
deel 1: Marc Chavannes en Trees Verleyen: “Details en bronnen”
deel 3: Marleen Teugels en Joep Dohmen: “Doorzettingsvermogen en relevantie”
deel 4: Sanne Terlingen en Marnix Koolhaas: “Onthulling en toegankelijkheid”

1. Wat vind je zelf de belangrijkste kwaliteiten van een goede onderzoeksjournalistieke productie, waarmee scoor je wat jou betreft punten?

Alexander Pleijter: Voor mij telt in eerste instantie toch simpelweg vooral het maatschappelijk belang van een onthulling. Matchfixing in het voetbal kan onthullend zijn, maar dat de Nederlandse overheid buitenlandse bedrijven informeert hoe ze de Nederlandse belasting kunnen ontduiken, telt voor mij qua maatschappelijk belang wel een stuk zwaarder. En daarnaast telt voor mij of er bijzondere onderzoekskwaliteiten nodig waren om de onthulling boven tafel te krijgen. Iets waarvan je denkt: wow, dat heeft die onderzoeksjournalist op een knappe manier aangepakt.

Josse Abrahams: Journalistiek die het onverwachte naar boven haalt en die getuigt van eigen opzoekingswerk, niet enkel verwerken van aangeboden materiaal – wat ook waardevolle journalistiek kan zijn – maar nieuw materiaal zoeken, verbanden leggen, aandringen bij de juiste mensen. Kortom, geduld, inzicht en creativiteit.

2. Wat voeg je toe aan de jury, wat breng je met je mee?

Alexander Pleijter: Kennis over de mogelijkheden van digitale journalistiek. Er zijn maar weinig voorbeelden in Nederland van onderzoeksjournalistiek waarbij de mogelijkheden van internet echt goed worden benut. Maar er gebeurt momenteel veel, dus ik verwacht en hoop dat dit jaar de Digitale Loep voor het eerst uitgereikt kan worden aan een goede digitale productie.

Josse Abrahams: Mijn passie voor journalistiek in de brede betekenis. Zelf vijftien jaar journalist geweest en nu als communicator blijven werken met journalisten en media. Kennis van hun productie en de manier waarop ze werken is onontbeerlijk.

3. Van welke onderzoeksjournalistieke productie(s) was je zelf erg onder de indruk de afgelopen jaren?

Alexander Pleijter: Dan noem ik toch de bouwfraude nog maar een keer. Een klassieker onder de journalistieke onthullingen. En als productie wil ik dan het boek Kreukbaar Nederland noemen van Joep Dohmen en Jos Verlaan uit 2003. Vooral omdat zij alle documentatie waar ze hun onderzoek op baseerden destijds op internet publiceerden. Toen een unicum. En nog steeds gebeurt dat veel te weinig.

Josse Abrahams: De zaak Hazodi, Panorama-uitzending van VRT over wanbeheer bij Hasseltse politie. De wantoestanden bij Ryanair (laureaat van vorig jaar). De lekkende opslagtanks bij Odjfell in de Botlek, en eigenlijk heel veel sterke onderzoeksjournalistiek die de afgelopen twee jaar, tijdens mijn jurylidmaatschap, werden ingediend.

Gerelateerde artikelen

Driekwart van de Woo-verzoeken (verzoek om openbaarmaking van documenten op grond van de Wet open overheid) die bij de ministeries in behandeling zijn, bevindt zich ver over de wettelijke termijnen. Van de 759 verzoeken die medio juni bij de ministeries lagen, waren er 575 al (veel) langer dan zes weken binnen. Zes weken is de termijn waarbinnen een besluit moet worden genomen over een Woo-verzoek. Tot 1 mei heetten deze aanvragen nog Wob-verzoeken.

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk