Kenniscentrum, Nieuws

Persoonlijke keuzes bepalen kwaliteit journalistieke onderzoek

De kwaliteit en integriteit van onderzoeksjournalistiek wordt voor het grootste deel bepaald door de rol die de individuele onderzoeksjournalist voor zichzelf ziet en welke keuzes hij of zij op basis daarvan maakt. Dit concludeert Marijke de Vries, Masterstudente journalistiek aan de Universiteit van Groningen, in haar Masterscriptie Dienaars van het maatschappelijk belang. De grenzen van hedendaagse journalistiek in Nederland en Vlaanderen.

De Vries deed empirisch onderzoek onder onderzoeksjournalisten in Vlaanderen en Nederland en sprak uitgebreid met vakspecialisten.

Ze stelt onder meer dat Nederlandse en Vlaamse journalisten erg overeenkomen in de manier waarop ze hun vak bekijken.

Beide zien twee rollen voor zichzelf weggelegd: de rol van onderzoeksjournalist als waakhond van de democratie en controleur van de macht, en de rol van de onderzoeksjournalist die inzicht biedt in ontwikkelingen en maatschappelijke processen duidt.

Opmerkelijk was dat de journalisten die zij voor haar studie ondervroeg, ‘geen strikte scheiding zien tussen traditionele onthullende onderzoeksjournalistiek, en onderzoeksjournalistiek die inventariseert en ontwikkelingen blootlegt’.

De Vries signaleert bovendien dat een van de belangrijkste drijfveren van Nederlandse en Vlaamse onderzoeksjournalisten – onafhankelijk en onpartijdig zijn, het maatschappelijk belang dienen en de waarheid aan de burger te tonen – gepaard gaat met een bepaalde mate van persoonlijk engagement.

Ditzelfde engagement zit vakspecialisten echter ook nogal eens in de weg.

‘Uit angst hun geloofwaardigheid als onafhankelijk journalist te verliezen, zetten zij zich af tegen activisme,’ aldus De Vries. ‘Dat is begrijpelijk, maar ook jammer, omdat de kracht van de onderzoeksjournalistiek juist schuilt in haar engagement.’

VVOJ-leden kunnen de scriptie van Marijke de Vries hier downloaden.

Gerelateerde artikelen

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk