Conferentie, Kenniscentrum

VVOJ verslag: Journalist of jurist? Bronnengeheim

Titel workshop: Journalist of Jurist? Bronnengeheim
Datum: 20 november 2010, 14:00-15:15 uur
Sprekers: Wim Criel, Christien Wildeman en Dirk Voorhoof
Moderator: Marleen Teugels
Aantal deelnemers: 11
Tekst: Melissa Janssens
Dirk Voorhoof is hoogleraar aan de Universiteit Gent en de Universiteit van Kopenhagen. Hij neemt als eerste het woord en gaat dieper in op de term ‘journalistiek bronnengeheim’.
In België zijn journalisten door het verschoningsrecht goed beschermd. Dat zorgt ervoor dat ze mogen weigeren om te antwoorden op vragen die een rechter aan hem/haar stelt.
Om de theorie in de praktijk te zetten legt Voorhoof een denkbeeldige case voor. Met in de hoofdrol een directeur bij een grote bank in Nederland.
De man in kwestie kwam de voorbije dagen in de media omdat hij een overnamebod kon weigeren. De CEO gaf interviews en op vrijdagavond zei hij op een persconferentie dat hij even rust wil en na het weekend meer uitleg zal geven. De directeur vraagt ook om hem niet te contacteren en de privacy van zijn familie te respecteren.
Waar knelt het schoentje? Hij vertrekt niet met zijn familie, maar met zijn minnares op weekend. In een wellnessoord worden foto’s genomen die soms weinig tot de verbeelding overlaten.
Enkele dagen later wordt één van de foto’s, met daarop de CEO op de springplank van het zwembad, gepubliceerd.
De man vreest dat er ook andere foto’s zullen uitlekken en vraagt aan de hoofdredacteur van de krant in kwestie om de identiteit van de fotograaf kenbaar te maken.
De chef weigert en een paar dagen later wordt de vrees van de bankdirecteur werkelijkheid. De andere foto’s verschijnen op internet en in enkele magazines.
De kernvraag is: ‘Hoe zou jij gehandeld hebben, als je de hoofdredacteur was van de krant die de eerste foto publiceerde?’
Een interessant debat ontstaat tussen de journalisten. Velen struikelen over het feit dat de foto an sich gepubliceerd werd, aangezien het maatschappelijk belang ver te zoeken is.
Uiteindelijk ontstaat er een consensus: het is niet aan de hoofdredacteur om de naam van de fotograaf vrij te geven. In zijn krant stond nu eenmaal geen foto waarop de minnares te zien was.
Na de discussie gaat advocate Christien Wildeman verder.
Het bronnengeheim in België is duidelijk, nu is Nederland aan de beurt. De uitleg van Wildeman vult die van Voorhoof perfect aan.
Al snel blijkt dat het verschoningsrecht in Nederland niet wettelijk is vastgelegd. Sinds 2002 is er de Aanwijzing toepassing dwangmiddelen bij journalisten, door het College van procureurs-generaal. Binnenkort komt er een nieuwe versie.
Maar het blijft een discussiepunt: zal die Herziene Aanwijzing toereikend zijn of moet het verschoningsrecht in de formele zin worden vastgelegd?
Ten slotte gaat bedrijfsjurist en verantwoordelijke uitgever van de Roularta-groep Wim Criel dieper in op bronnen in de journalistieke ethiek.
Daarbij is de kwaliteit van de bron logischerwijs erg belangrijk. Een journalist hoort ethisch verantwoorde technieken toe te passen om info te vergaren en moet zo transparant mogelijk zijn ten opzichte van het publiek.
Deze workshop bevatte niet noodzakelijk nieuwe informatie, maar deed enkele journalisten opnieuw nadenken over de ethische en wettelijke kant van de job. Het was interessant om het verschil tussen België en Nederland te laten aantonen door mensen die duidelijk over de nodige kennis beschikken.

Gerelateerde artikelen

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk