Controlerend, De Loep, Longlist

De schaduwkant van open grenzen – hoe Nederland jaarlijks honderden dakloze Oost-Europeanen deporteert

Vers Beton (in samenwerking met Gateza Wyborcza, Polen Context, Roemenië Balkan Insight)
Willemijn Sneep, Zuza Nazaruk en Andrada Lautaru
Longlist Redactie

Jaarlijks zet Nederland vele honderden EU-burgers op het vliegtuig, het gaat veelal om dakloze Polen en Roemenen. Dankzij open grenzen kunnen deze mensen ook gewoon weer terugkomen. Zo werd een EU-burger meer dan twintig keer gedeporteerd. Vers Beton zocht uit wat de juridische basis en de effectiviteit van dit beleid is.

Kern van het onderzoek zijn de meer dan 65 interviews die de journalisten hebben afgenomen met o.a. dakloze EU-burgers, met de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND)  en de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) en met advocaten en zorginstellingen die te maken hebben met (verslaafde) arbeidsmigranten. Omdat het voor het merendeel om Polen en Roemenen gaat is er ook in Polen en Roemenië onderzoek gedaan. Het artikel dat voor Vers Beton is geschreven is daarom ook verschenen op drie andere kanalen: de grootste krant van Polen: Gazeta Wyborcza, een internationaal Engels medium: Balkan Insight en een Roemeens platform: Context.

In de artikelen wordt de hele cyclus geschetst die een arbeidsmigrant die werkloos raakt meemaakt. EU-burgers hebben recht op werk in de landen van de EU. In Nederland komen de werkzoekenden terecht bij uitzendbureaus, en is hun huisvesting afhankelijk van hun baan. Geen werk meer betekent vaak ook geen huisvesting en dan belanden ze op straat. De rondzwervende daklozen, vaak met een alcohol- of drugsprobleem, gaan voor overlast zorgen. En daarmee voldoen ze niet meer aan de voorwaarden voor verblijfsrecht. 

Ze worden door actief beleid uitgezet, vaak met een door de overheid gekocht vliegticket. Maar een EU-burger heeft recht op vrij verkeer, dus veel uitgezette burgers keren weer terug. Nederland, of om precies te zijn, bepaalde steden zoals Rotterdam of Tilburg, zijn heel proactief in het opbouwen van dossiers.

Er is kritiek op dit beleid: de dakloosheid wordt in stand gehouden door de manier waarop met arbeidsmigranten wordt omgegaan. Sinds kort zijn er initiatieven om de uitgezette burgers te rehabiliteren in het land van herkomst, maar sommigen zien dit als het verplaatsen van het probleem. 

Gerelateerde artikelen

Door diverse beleidswijzigingen werd het energielabel in korte tijd een van de belangrijkste eigenschappen van een woning. Een ‘groener’ energielabel kan de prijs van een huis en huurinkomsten met tienduizenden euro’s opschroeven. Daar wordt door energielabelaars en vastgoedpartijen gretig op ingespeeld, blijkt uit onderzoek van het FD. Tienduizenden labels vallen op dubieuze wijze nét in een groenere labelletter.

In plaats van ongedocumenteerde werknemers tegen uitbuiting te beschermen, werkt de Arbeidsinspectie mee aan hun uitzetting. De inspectie werkt daarvoor intensief samen met de Vreemdelingenpolitie. Niet alleen gaan ze samen op controle, ook doet de Arbeidsinspectie – als inspecteurs een ongedocumenteerde werknemer tegenkomen – regelmatig zogenoemde ‘collegiale meldingen’ bij de Vreemdelingenpolitie.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk