Controlerend, De Loep, Longlist

De schaduwkant van open grenzen – hoe Nederland jaarlijks honderden dakloze Oost-Europeanen deporteert

Vers Beton (in samenwerking met Gateza Wyborcza, Polen Context, Roemenië Balkan Insight)
Willemijn Sneep, Zuza Nazaruk en Andrada Lautaru
Longlist Redactie

Jaarlijks zet Nederland vele honderden EU-burgers op het vliegtuig, het gaat veelal om dakloze Polen en Roemenen. Dankzij open grenzen kunnen deze mensen ook gewoon weer terugkomen. Zo werd een EU-burger meer dan twintig keer gedeporteerd. Vers Beton zocht uit wat de juridische basis en de effectiviteit van dit beleid is.

Kern van het onderzoek zijn de meer dan 65 interviews die de journalisten hebben afgenomen met o.a. dakloze EU-burgers, met de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND)  en de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) en met advocaten en zorginstellingen die te maken hebben met (verslaafde) arbeidsmigranten. Omdat het voor het merendeel om Polen en Roemenen gaat is er ook in Polen en Roemenië onderzoek gedaan. Het artikel dat voor Vers Beton is geschreven is daarom ook verschenen op drie andere kanalen: de grootste krant van Polen: Gateza Wyborcz, een internationaal Engels medium: Balkan Insight en een Roemeens platform: Context.

In de artikelen wordt de hele cyclus geschetst die een arbeidsmigrant die werkloos raakt meemaakt. EU-burgers hebben recht op werk in de landen van de EU. In Nederland komen de werkzoekenden terecht bij uitzendbureaus, en is hun huisvesting afhankelijk van hun baan. Geen werk meer betekent vaak ook geen huisvesting en dan belanden ze op straat. De rondzwervende daklozen, vaak met een alcohol- of drugsprobleem, gaan voor overlast zorgen. En daarmee voldoen ze niet meer aan de voorwaarden voor verblijfsrecht. 

Ze worden door actief beleid uitgezet, vaak met een door de overheid gekocht vliegticket. Maar een EU-burger heeft recht op vrij verkeer, dus veel uitgezette burgers keren weer terug. Nederland is het enige land dat dossiers opbouwt rond dakloze EU-burgers. Er is kritiek op dit beleid: de dakloosheid wordt in stand gehouden door de manier waarop met arbeidsmigranten wordt omgegaan. Sinds kort zijn er initiatieven om de uitgezette burgers te rehabiliteren in het land van herkomst, maar sommigen zien dit als het verplaatsen van het probleem. 

Gerelateerde artikelen

Een lobby van PFAS-producenten probeert met dubieuze argumenten een Europees verbod op de productie van PFAS af te zwakken, zo blijkt uit internationaal onderzoek van 29 verschillende media onder leiding van de Franse krant Le Monde dat in Nederland gepubliceerd werd door Investico- en FD-journalisten in De Groene Amsterdammer en het Financieele Dagblad.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk