Controlerend, De Loep, Longlist

De Zwijgfabriek. Waarom justitie asbestgigant Eternit vervolgt voor doodslag

Boek, uitgegeven door de Nedersaksische Uitgeverij in Haarle
Joop Bouma
Ordners

Hoewel het onderwerp asbest al geruime tijd uit de actualiteit verdwenen is en vaak wordt gezien als iets uit het verleden is dit zeer onterecht. Dit blijkt uit het boek over het al dertig jaar durende onderzoek van Joop Bouma, oud-journalist bij Trouw.

Actueel namelijk is de strafklacht wegens doodslag die het Openbaar Ministerie in Nederland in juni 2025 tegen asbestfabriek Eternit indiende. Het is uniek omdat voor zover bekend in Nederland nooit eerder een bedrijf voor een algemeen strafbaar feit als doodslag voor de rechter is gedaagd. 

Het bijzondere van deze strafklacht is dat dit de aanzet kan zijn tot meer vergelijkbare strafzaken tegen grote bedrijven. Er lopen bij justitie al onderzoeken naar het chemiebedrijf Dupont/Chemours in Dordrecht (het willens en wetens uitstoten van pfas-stoffen) en naar Tata-Steel in IJmuiden, wegens de verdenking van ernstige milieudelicten. 

Het boek volgt de geschiedenis van Eternit, het asbestbedrijf dat in 1937 werd opgericht in Goor, en vooral de lobby van het bedrijf om verontrustende feiten over asbest als veroorzaker van kanker onder het tapijt te vegen. Het is niet of nauwelijks bekend, tot de verschijning van dit boek, hoe de grootste verwerker van asbest in Nederland, met de rijksoverheid in het kielzog, decennialang een loopje nam met de levensbedreigende risico’s van asbest. Dat is de sterke overeenkomst met de inmiddels goed gedocumenteerde handelwijze van andere gereguleerde bedrijfstakken, zoals de pesticiden-industrie, de pfas-verwerkende bedrijven en de tabaksindustrie. 

Middels archiefonderzoek, krantenartikelen en het archief van advocaat B. Ruers, die in zijn loopbaan als jurist ongeveer 1500 asbestzaken heeft afgehandeld, volgt de lezer het stuitende lobby-beleid van de asbestindustrie. Daarnaast zijn er interviews met werknemers opgenomen die een schrijnend beeld geven van de afwezigheid van enige voorlichting over het gevaar voor de gezondheid van het werken met asbest.

Gerelateerde artikelen

Een lobby van PFAS-producenten probeert met dubieuze argumenten een Europees verbod op de productie van PFAS af te zwakken, zo blijkt uit internationaal onderzoek van 29 verschillende media onder leiding van de Franse krant Le Monde dat in Nederland gepubliceerd werd door Investico- en FD-journalisten in De Groene Amsterdammer en het Financieele Dagblad.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk