De Loep, Longlist, Opsporend

Rabobank en de ontbossers

Het Financieele Dagblad
Jeroen Groot en Jasper Been
Redactie

Jeroen Groot en Jasper Been van Het Financieele Dagblad ontdekten dat Rabobank honderden leningen verstrekte aan Braziliaanse boeren die door de nationale milieuautoriteit zijn aangemerkt als illegale ontbossers. Dit terwijl de bank zegt een ‘nultolerantiebeleid’ tegen illegale ontbossing te hanteren. De journalisten vergeleken informatie over tienduizenden leningen aan Braziliaanse boeren met een register van milieuovertredingen van de federale milieuautoriteit Ibama en deden onderzoek ter plaatse. Rabobank ontkende niet de leningen te verstrekken, maar zei de Ibama bevindingen anders te waarderen. Op individuele gevallen wilde de bank niet ingaan. De FD productie biedt overtuigende aanwijzingen voor een directe betrokkenheid van Rabobank bij illegale ontbossers.

Het FD deed uitgebreid data-onderzoek in samenwerking met de Braziliaanse ngo Repórter Brasil. Uit gegevens van de Braziliaanse ontwikkelingsbank BNDES die boeren geld leende en daarbij gebruik maakte van de expertise van de Rabobank, bleek dat ruim driehonderd Braziliaanse boeren die een embargo kregen opgelegd om illegale ontbossing, toch een lening kregen. Rabobank is verantwoordelijk voor de selectie van deze klanten. Ook het risico op wanbetaling is voor Rabobank, net als de winst die er met de leningen wordt gemaakt. Rabobank zei wel onderzoek te doen naar zulke klanten, maar het embargo te beschouwen als een verdenking en niet als reden om klanten te weigeren of er afscheid van te nemen.

Steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten maakte een bezoek aan Brazilië mogelijk om ter plaatse de activiteiten van twee boeren vast te stellen. Het verhaal werd hierdoor een combinatie van reportage en dataonderzoek. De graphics van de webspecial laten zien wat er is gevonden en in welke context de bevindingen moeten worden gezien.

Gerelateerde artikelen

Heineken beloofde kort na de Russische invasie van Oekraïne weg te gaan uit Rusland. De verhalen van FTM onthullen dat de bierbrouwer niet alleen stug door bleef brouwen, maar dat het bedrijf in Rusland sinds het begin van de oorlog 61 nieuwe producten heeft gelanceerd, de productie opschroefde en extra personeel aannam. Heineken dook in het gat dat merken die wel waren vertrokken, zoals Guinness en Coca Cola, achterlieten.

Uit dit onderzoek van Zembla blijkt dat de toelating van bestrijdingsmiddelen in de bollenteelt tekortschiet. De toelatingsautoriteit Ctgb heeft namelijk de risico’s van bestrijdingsmiddelen heeft verzwegen. In 2015 ontdekt het instituut tijdens een steekproef normoverschrijdingen bij een zevental middelen. Deze risico’s, met name voor kinderen, werden destijds niet met de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu gedeeld. De Tweede Kamer kreeg over de steekproef te horen dat ‘alle toegelaten middelen veilig bleken te zijn’. Ook probeerde het Ctgb een cruciaal rapport van het RIVM, met daarin de resultaten van het zogeheten Onderzoek Bestrijdingsmiddelen en Omwonenden (OBO), af te zwakken.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk