De Loep, Longlist, Opsporend

Genomineerd: Het Stofspoor

ZEMBLA (BNNVARA)
Roelof Bosma en Marco de Lange
Camera

In deze documentaire ‘Het Stofspoor’ onthult Zembla dat spoorwerkers al zeker tien jaar lang worden blootgesteld aan te hoge concentraties kankerverwekkend kwartsstof.

Experts noemen kwartsstof een sluipmoordenaar, omdat het diep in de longen kan doordringen en jaren later ernstige longziektes of longkanker kan veroorzaken. Het kwarts kan vrijkomen uit spoorballast: de laag stenen onder de spoorrails. Sommige spoorwerkers werken er dagelijks mee.

Aan de hand van meerdere vertrouwelijke rapporten ontdekte Zembla dat de spoorbranche al zeker tien jaar weet dat grenswaarden worden overschreden én dat spoorwerkers worden blootgesteld aan gevaarlijke gehaltes kwartsstof. Ook onthulden ze dat adviezen om een steen zonder of met minder kwarts te gebruiken worden genegeerd. Terwijl het wettelijk verplicht is een veiliger alternatief te kiezen.
Onderzoek op social media levert honderden beelden op van spoorwerkers die zonder bescherming in enorme wolken kwartsstof staan te werken.

Hiervoor is maandenlang uitgebreide beeldresearch gedaan: via sociale media hebben de redacteuren honderden foto’s en video’s van spoorwerkzaamheden verzameld en vervolgens geanalyseerd. De beelden zijn ook voorgelegd aan arbo-experts. Uit de vele beelden blijkt dat de veiligheidsmaatregelen tegen vrijkomen van kwartsstof slecht worden gevolgd.

Daarnaast hebben de journalisten veel vertrouwelijke stukken in handen gekregen, zoals: meetrapportages, beleidsdocumenten, expertanalyses en interne mails.

Geconfronteerd met de bewijzen geven ProRail en spooraannemers toe dat de veiligheidsregels niet zijn gevolgd. De Inspectie SZW, reageert geschokt en kondigt direct actie aan.

Gerelateerde artikelen

Heineken beloofde kort na de Russische invasie van Oekraïne weg te gaan uit Rusland. De verhalen van FTM onthullen dat de bierbrouwer niet alleen stug door bleef brouwen, maar dat het bedrijf in Rusland sinds het begin van de oorlog 61 nieuwe producten heeft gelanceerd, de productie opschroefde en extra personeel aannam. Heineken dook in het gat dat merken die wel waren vertrokken, zoals Guinness en Coca Cola, achterlieten.

Uit dit onderzoek van Zembla blijkt dat de toelating van bestrijdingsmiddelen in de bollenteelt tekortschiet. De toelatingsautoriteit Ctgb heeft namelijk de risico’s van bestrijdingsmiddelen heeft verzwegen. In 2015 ontdekt het instituut tijdens een steekproef normoverschrijdingen bij een zevental middelen. Deze risico’s, met name voor kinderen, werden destijds niet met de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu gedeeld. De Tweede Kamer kreeg over de steekproef te horen dat ‘alle toegelaten middelen veilig bleken te zijn’. Ook probeerde het Ctgb een cruciaal rapport van het RIVM, met daarin de resultaten van het zogeheten Onderzoek Bestrijdingsmiddelen en Omwonenden (OBO), af te zwakken.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk