Experts noemen kwartsstof een sluipmoordenaar, omdat het diep in de longen kan doordringen en jaren later ernstige longziektes of longkanker kan veroorzaken. Het kwarts kan vrijkomen uit spoorballast: de laag stenen onder de spoorrails. Sommige spoorwerkers werken er dagelijks mee.
Aan de hand van meerdere vertrouwelijke rapporten ontdekte Zembla dat de spoorbranche al zeker tien jaar weet dat grenswaarden worden overschreden én dat spoorwerkers worden blootgesteld aan gevaarlijke gehaltes kwartsstof. Ook onthulden ze dat adviezen om een steen zonder of met minder kwarts te gebruiken worden genegeerd. Terwijl het wettelijk verplicht is een veiliger alternatief te kiezen.
Onderzoek op social media levert honderden beelden op van spoorwerkers die zonder bescherming in enorme wolken kwartsstof staan te werken.
Hiervoor is maandenlang uitgebreide beeldresearch gedaan: via sociale media hebben de redacteuren honderden foto’s en video’s van spoorwerkzaamheden verzameld en vervolgens geanalyseerd. De beelden zijn ook voorgelegd aan arbo-experts. Uit de vele beelden blijkt dat de veiligheidsmaatregelen tegen vrijkomen van kwartsstof slecht worden gevolgd.
Daarnaast hebben de journalisten veel vertrouwelijke stukken in handen gekregen, zoals: meetrapportages, beleidsdocumenten, expertanalyses en interne mails.
Geconfronteerd met de bewijzen geven ProRail en spooraannemers toe dat de veiligheidsregels niet zijn gevolgd. De Inspectie SZW, reageert geschokt en kondigt direct actie aan.
