De Loep, Longlist, Opsporend

Genomineerd: Congo Hold-up

De Standaard en NRC
Kasper Goethals, Nikolas Vanhecke, Carola Houtekamer, Roeland Termote en Jeroen Wester
Redactie

De Standaard en NRC onderzochten samen met zeventien andere media en vijf ngo’s maandenlang 3,5 miljoen gelekte documenten en tientallen miljoenen banktransacties. De onderzoeksreeks onthult de kleptocratie van de voormalige Congolese president Joseph Kabila en zijn clan, en laat zien hoe een corrupte bank fout geld over de hele wereld aantrekt.

Het internationale onderzoek legde de Nederlandse, Belgische en andere Europese links met mogelijke Hezbollah-financierders bloot, de eerste bewijzen van een Chinees omkoopschandaal achter de grootste grondstoffendeal uit de geschiedenis en liet in detail zien hoe een van de rijkste Belgen een fortuin vergaarde met woekerwinsten op landbouwmateriaal in Congo.

De Congo Hold-up bestaat uit een lange reeks verhalen die stuk voor stuk nieuws bevatten over corruptie in Congo én over de internationale criminele netwerken die de zwakke instellingen van het land gebruikten om zich te verrijken en zaken te doen.

De vele onthullingen komen voort uit gelekte documenten die de Franse nieuwssite Mediapart en de ngo The Platform to Protect Whistleblowers in Africa (PPLAAF) in handen hadden. Zij deelden die documenten met het journalistiek consortium European Investigative Collaborations (EIC) en andere ngo’s. De documenten zijn afkomstig van de Afrikaanse BGFI-bank. Het Congolese filiaal daarvan werd jarenlang geleid door Francis Selemani, de adoptiebroer van president Joseph Kabila.

De centrale vragen voor het onderzoek op dit lek waren: hoe gaat corruptie precies in zijn werk en welke internationale, Belgische en Nederlandse netwerken maken gebruik van het corrupte bankfiliaal in Congo?

De meer dan 3,5 miljoen documenten, waaronder PDFs, e-mails, foto’s en spreadsheets, boden een schat aan informatie, in combinatie met tientallen miljoenen transacties die de geldstromen in de onthulden. Er werd een een intern, beveiligd onderzoeksplatform gebouwd, waarop verschillende tools te vinden waren. Zo was er een eigen zoekmachine voor transacties, een wiki-pagina om teksten en onderzoek te delen, een soort dropbox en een chatfunctie.

Gerelateerde artikelen

Heineken beloofde kort na de Russische invasie van Oekraïne weg te gaan uit Rusland. De verhalen van FTM onthullen dat de bierbrouwer niet alleen stug door bleef brouwen, maar dat het bedrijf in Rusland sinds het begin van de oorlog 61 nieuwe producten heeft gelanceerd, de productie opschroefde en extra personeel aannam. Heineken dook in het gat dat merken die wel waren vertrokken, zoals Guinness en Coca Cola, achterlieten.

Het Nederlandse staatsbedrijf TenneT wil het Duitse hoogspanningsnet waarvan zij sinds 2010 eigenaar is, verkopen aan de Duitse staat. Uit onderzoek van Felix Voogt, Belia Heilbron en Katrin Kampling, van Investico en de NDR, bleek dat de Duitse tak door Nederland was opgezadeld met hoge schulden, waardoor het niet langer in staat was om de nodige investeringen te doen. De Duitse regering zei tegen de Bundestag dat de aankoop nodig was om ‘de energietransitie te versnellen’. Tennet had slechts een vijfde van de geplande versterking van het Duitse stroomnet voltooid.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk