De Loep, Longlist, Signalerend

Onderzoek naar Turks-nationalistische intimidatie in Nederland

De Groene Amsterdammer / Pointer ( KRO/NCRV )
Rasit Elibol, Coen van de Ven, Karlijn Saris, Peter Keizer, Jerry Vermanen en Marthe Menses
Kranten Two-tone

Turks-Nederlandse opiniemakers en politici die kritisch zijn op president Erdogan of de islam worden bedreigd en lopen de kans opgepakt te worden als ze in Turkije op vakantie of familiebezoek gaan. Onderzoek van De Groene Amsterdammer toont aan dat het niet altijd ‘de lange arm van Erdogan’ is maar dat het gevaar vooral van Nederlandse bodem komt.

De Turks-Nederlandse schrijfster Lale Gül werd ernstig bedreigd na publicatie van haar boek ‘Ik wil Leven’ waarin ze afrekent met het nationalistische en conservatieve milieu waarin ze opgroeide. Columnist Ebru Umar werd in april 2016 opgepakt in Turkije omdat ze op Twitter de Turkse president Erdogan, de stichter van de Turkse republiek Atatürk, de profeet Mohammed en eigenlijk het hele Turkse volk zou hebben beledigd. Ze kwam na twee dagen op vrije voeten maar mocht pas na twee weken terug naar Nederland. Umar is lang niet de enige die ‘landarrest’, kreeg in Turkije, minstens twintig andere Turkse Nederlanders ondergingen hetzelfde lot.

Rasit Elibol, Coen van de Ven en Karlijn Saris van De Groene Amsterdammer onderzochten wie er achter de intimidatie en bedreigingen zitten en welke rol de Turkse overheid speelt. Het onderzoek begon met het verzamelen van data op Twitter. De journalisten verzamelden Nederlandstalige en Turkstalige tweets met namen van (Turkse) Nederlanders erin. Daarbij filterden ze de berichten waarin ook Turkse ambassades, consulaten en ministeries werden aangehaald. Daaruit bleek dat het afgelopen jaar over tenminste acht Turks-Nederlandse schrijvers, politici en opiniemakers (en Geert Wilders) is geklikt bij Turkse instanties. Uit de data-anlayse bleek dat er geen structuur zit in de sociale media-berichten.

In het vervolgonderzoek spraken de journalisten met tientallen prominente Turkse Nederlanders van wie 15 on the record. Daaruit bleek dat Turks-Nederlandse nieuwsplatforms aanjagers zijn van het bedreigen en verklikken. De journalisten onderzochten wie er achter die platforms zitten. ‘Het zijn geen willoze schapen van Erdogan’, luidt de conclusie van Erik-Jan Zürcher, emeritus-hoogleraar Turkse talen en culturen. ‘Sociale controle en politieke beïnvloeding zijn altijd een doelstelling geweest van Ankara, maar de enige reden dat dit werkt is dat er een voedingsbodem is. De intimidatie functioneert grotendeels zonder instructies.”

Voor het data-onderzoek werd samengewerkt met Pointer/KRO-NCRV die een eigen uitzending maakte over de intimidatie van Turkse Nederlanders.

Gerelateerde artikelen

Heineken beloofde kort na de Russische invasie van Oekraïne weg te gaan uit Rusland. De verhalen van FTM onthullen dat de bierbrouwer niet alleen stug door bleef brouwen, maar dat het bedrijf in Rusland sinds het begin van de oorlog 61 nieuwe producten heeft gelanceerd, de productie opschroefde en extra personeel aannam. Heineken dook in het gat dat merken die wel waren vertrokken, zoals Guinness en Coca Cola, achterlieten.

Uit dit onderzoek van Zembla blijkt dat de toelating van bestrijdingsmiddelen in de bollenteelt tekortschiet. De toelatingsautoriteit Ctgb heeft namelijk de risico’s van bestrijdingsmiddelen heeft verzwegen. In 2015 ontdekt het instituut tijdens een steekproef normoverschrijdingen bij een zevental middelen. Deze risico’s, met name voor kinderen, werden destijds niet met de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu gedeeld. De Tweede Kamer kreeg over de steekproef te horen dat ‘alle toegelaten middelen veilig bleken te zijn’. Ook probeerde het Ctgb een cruciaal rapport van het RIVM, met daarin de resultaten van het zogeheten Onderzoek Bestrijdingsmiddelen en Omwonenden (OBO), af te zwakken.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk