Nieuws, Uitgelicht, Wob

Ministeries ‘ondraaglijk traag’ met behandeling Wob-verzoeken

“Ondraaglijk traag”. Dat is de titel – en het oordeel – van een onderzoek naar de toepassing van de Wet openbaarheid van bestuur door de rijksoverheid. De Open State Foundation en het Instituut Maatschappelijke Innovatie bestudeerden bijna duizend Wob-verzoeken die tussen oktober 2020 en september 2021 door de rijksoverheid werden afgehandeld.

Gemiddeld doet een ministerie er 161 dagen over om een Wob-verzoek te beantwoorden, drie keer langer dan wettelijk is toegestaan.

Volgens de wet moet een verzoek tot openbaarmaking van documenten binnen 28 dagen worden behandeld. Een bestuursorgaan kan daarna nog eens 28 dagen uitstel nemen, waardoor het in totaal maximaal 56 dagen de tijd heeft. 80 procent van de Wob-verzoeken wordt niet binnen die wettelijke termijn ingewilligd, een verslechtering ten opzichte van eerdere peilingen. Uit onderzoek van De Volkskrant uit september 2019 bleek dat destijds 71 procent van de verzoeken te laat werd beantwoord, in 2016 was dat 61 procent.

I & W het traagst, OCW het snelst

De ministeries van Infrastructuur en Waterstaat (206 dagen), Financiën (191) en Justitie en Veiligheid (188) doen er het langst over. OCW en Defensie zijn het snelst met een behandelduur van respectievelijk 74 en 96 dagen, maar ook zij overtreden daarmee ruimschoots de wettelijk termijnen.

Ministeries verdedigen zich vaak met het argument dat Wob-verzoeken te omvangrijk en tijdrovend zijn en soms vele duizenden documenten betreffen. Het onderzoek laat iets anders zien: gemiddeld worden per Wob-verzoek 135 pagina’s verstrekt. Slechts bij een op de zeven gevallen gaat het om meer dan 250 pagina’s. De 130 Wob-verzoeken over de coronacrisis zijn in dit onderzoek niet meegeteld.

Democratisch grondrecht

Directeur Serv Wiemers van Open State Foundation zei in het NOS Radio 1 Journaal: “De overheid kan zeggen: ‘We hebben het druk.’ Maar iedereen heeft het druk. Dat kan geen reden zijn om de wet te schenden. Er wordt gewoon te veel over nagedacht: het wordt drie keer omgedraaid om alle potentiële risico’s uit de teksten te halen en daarmee negeer je het democratisch grondrecht.”

Lees hier het onderzoek

“Maar iedereen heeft het druk. Dat kan geen reden zijn om de wet te schenden. ”

Wob-verzoek maken? Gebruik de Wob-generator.

Sinds 12 november 2020 is de Wob-generator beschikbaar. Met deze generator maak je razendsnel in drie stappen een kant en klaar Wob-verzoek. Je hoeft de brief alleen nog maar te printen, ondertekenen en te posten.

Gerelateerde artikelen

Driekwart van de Woo-verzoeken (verzoek om openbaarmaking van documenten op grond van de Wet open overheid) die bij de ministeries in behandeling zijn, bevindt zich ver over de wettelijke termijnen. Van de 759 verzoeken die medio juni bij de ministeries lagen, waren er 575 al (veel) langer dan zes weken binnen. Zes weken is de termijn waarbinnen een besluit moet worden genomen over een Woo-verzoek. Tot 1 mei heetten deze aanvragen nog Wob-verzoeken.

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis en netwerk.