Uitgelicht

Rechtbank tikt ministerie van VWS op de vingers vanwege aanpak Wob-verzoeken

mark-boss-bQ0UJUDOBxU-unsplash

Het ministerie van VWS moet de manier waarop het sinds de coronacrisis Wob-verzoeken afhandelt aanpassen. Dat heeft de rechtbank bepaald in een zaak die door Nieuwsuur was aangespannen. De manier waarop dat nu gebeurt is niet in overeenstemming met de wet.

VWS hanteert sinds het uitbreken van de coronacrisis in het voorjaar van 2020 een alternatieve manier van afhandeling. Die komt erop neer dat er geen individuele Wobverzoeken met betrekking tot coronakwesties worden behandeld, maar dat de documenten per maand worden beoordeeld en vrijgegeven. Tot nu toe zijn documenten openbaar gemaakt uit de periode van december 2019 tot maart 2020.

De rechtbank keurt dit af en heeft het ministerie opgedragen binnen twee maanden een besluit te nemen op drie wobverzoeken van Nieuwsuur. In een reactie zegt demissionair minister Hugo de Jonge  “goed te kijken naar de uitspraak en wat die voor de werkwijze betekent.”

Meer bij Nieuwsuur.

Update 5 juli:

Een meerderheid van de Tweede Kamer vindt dat minister De Jonge naar de rechter moet luisteren, meldt Nieuwsuur. De Kamerleden roepen hem op de gevraagde documenten over corona vrij te geven. VVD-Kamerlid Ulysse Ellian wil dat het ministerie stopt met “deelplukjes” informatie te geven. “Dat is niet juist, dat hebben hoogleraren ook gezegd. Inwoners in Nederland moeten zich aan de wet houden. Dat geldt natuurlijk ook gewoon voor de overheid.” Oud-Kamervoorzitter Khadija Arib zegt:  “Het is niet aan de macht om te bepalen wanneer wel en wanneer niet informatie ter beschikking wordt gesteld”

 

Gerelateerde artikelen

De eerste ervaringen van journalisten met de nieuwe Wet open overheid (kortweg Woo) zijn wisselend, zo bleek  op de VVOJ-conferentie in Leiden tijdens een paneldiscussie over de Woo. Sommige aspecten van de wet worden voorzichtig positief gewaardeerd, maar er werd ook gewaarschuwd voor een nieuwe weigeringsgrond die door ministeries breed wordt ingeroepen.

Ruim 1,5 miljoen euro hebben de ministeries de afgelopen drie jaar aan boetes betaald omdat ze ondanks een rechterlijke uitspraak weigerden Wob-documenten openbaar te maken. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit neemt met 1 miljoen euro het leeuwendeel voor haar rekening. Dit blijkt uit een overzicht dat het Ministerie van BZK heeft gepubliceerd als bijlage bij antwoorden op Kamervragen. In totaal hadden de rechters in 164 zaken meer dan twee miljoen euro aan dwangsommen opgelegd.

Naar de rechter

De Wet openbaarheid van bestuur (Wob) – sinds 1 mei vervangen door de Wet open overheid (Woo) – was bedoeld om burgers inzicht te geven in de manier waarop beleid tot stand komt. Met het indienen van (tegenwoordig) een Woo-verzoek kan een ieder vragen om openbaarmaking van documenten die nog niet zijn vrijgegeven. Als zo’n Woo-verzoek geheel of gedeeltelijk wordt geweigerd kan de indiener naar de rechter stappen en om een rechterlijke uitspraak vragen. Dat resulteert regelmatig in een opdracht aan het bestuursorgaan om de documenten alsnog te vertrekken, op last van een dwangsom.

Liever een dwangsom

Uit dit overzicht blijkt dat veel ministeries liever de dwangsom betalen dan gehoor geven aan de rechterlijke uitspraak, met LNV dus als koploper. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat staat met 228.250 euro op de tweede plaats, VWS is derde met 64.200 euro. De hoogste ‘individuele’ boete bedroeg 52.500 euro, betaal door Landbouw in verband met een Wob-verzoek uit februari 2021 over het transport van slachtzeugen en slachtbiggen. LNV had niet aan het verzoek voldaan vanwege  de omvang van het verzoek en de capaciteit.

De betaalde bedragen per ministerie:

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit     1.020.977

Infrastructuur en Waterstaat                         228.250

VWS                                                                      64.200

Financiën                                                             57.700

Justitie en Veiligheid                                         53.300

Sociale Zaken en Werkgelegenheid                45.000

Economische Zaken en Klimaat                      38.700

Binnenlandse Zaken                                          31.000

Buitenlandse Zaken                                                     0

 

De ministeries van Algemene Zaken, Defensie en OCW waren in de jaren 2019, 2020 en 2021 geen dwangsommen verschuldigd.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk