Uitgelicht

Ministeries reageren traag op Wob-verzoeken

dossiers mappen planken
Juist bij politiek gevoelige kwesties zijn ministeries traag met het reageren op verzoeken via de Wet openbaarheid bestuur (Wob). Dat blijkt uit onderzoek van de Volkskrant naar 2077 verzoeken die de overheid sinds 2016 online publiceerde.Volgens de wet moet de overheid binnen vier weken op een verzoek reageren, met een mogelijkheid tot verlenging van nog eens vier weken.

Werd in 2016 in 61 procent van de gevallen te laat gereageerd, in 2017 was dat gestegen tot 71 procent. Bijna driekwart van alle Wob-verzoeken dus.

Het ministerie van Volksgezondheid is het traagst: in 90 procent kwam de reactie te laat.

Het ministerie van Defensie is winnaar: twee derde van de verzoeken wordt binnen twee maanden behandeld.

Ministeries zeggen een toenemende werkdruk te ervaren: verzoeken zijn complex en steeds minder mensen moeten steeds meer informatie doornemen.

Er ligt inmiddels een voorstel voor een nieuwe wet die voor meer transparantie moet zorgen: de Wet open overheid (Woo). Maar dit wetsvoorstel is de afgelopen jaren zodanig aangepast dat alle scherpe kanten eraf zijn. De VVOJ vindt daarom dat het beter is om de bestaande Wob te verbeteren.

Link naar het artikel:

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/ministeries-steevast-laat-bij-verzoek-om-openbaarheid-termijn-vaker-wel-dan-niet-overschreden~b34862eb/

Gerelateerde artikelen

De eerste ervaringen van journalisten met de nieuwe Wet open overheid (kortweg Woo) zijn wisselend, zo bleek  op de VVOJ-conferentie in Leiden tijdens een paneldiscussie over de Woo. Sommige aspecten van de wet worden voorzichtig positief gewaardeerd, maar er werd ook gewaarschuwd voor een nieuwe weigeringsgrond die door ministeries breed wordt ingeroepen.

Ruim 1,5 miljoen euro hebben de ministeries de afgelopen drie jaar aan boetes betaald omdat ze ondanks een rechterlijke uitspraak weigerden Wob-documenten openbaar te maken. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit neemt met 1 miljoen euro het leeuwendeel voor haar rekening. Dit blijkt uit een overzicht dat het Ministerie van BZK heeft gepubliceerd als bijlage bij antwoorden op Kamervragen. In totaal hadden de rechters in 164 zaken meer dan twee miljoen euro aan dwangsommen opgelegd.

Naar de rechter

De Wet openbaarheid van bestuur (Wob) – sinds 1 mei vervangen door de Wet open overheid (Woo) – was bedoeld om burgers inzicht te geven in de manier waarop beleid tot stand komt. Met het indienen van (tegenwoordig) een Woo-verzoek kan een ieder vragen om openbaarmaking van documenten die nog niet zijn vrijgegeven. Als zo’n Woo-verzoek geheel of gedeeltelijk wordt geweigerd kan de indiener naar de rechter stappen en om een rechterlijke uitspraak vragen. Dat resulteert regelmatig in een opdracht aan het bestuursorgaan om de documenten alsnog te vertrekken, op last van een dwangsom.

Liever een dwangsom

Uit dit overzicht blijkt dat veel ministeries liever de dwangsom betalen dan gehoor geven aan de rechterlijke uitspraak, met LNV dus als koploper. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat staat met 228.250 euro op de tweede plaats, VWS is derde met 64.200 euro. De hoogste ‘individuele’ boete bedroeg 52.500 euro, betaal door Landbouw in verband met een Wob-verzoek uit februari 2021 over het transport van slachtzeugen en slachtbiggen. LNV had niet aan het verzoek voldaan vanwege  de omvang van het verzoek en de capaciteit.

De betaalde bedragen per ministerie:

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit     1.020.977

Infrastructuur en Waterstaat                         228.250

VWS                                                                      64.200

Financiën                                                             57.700

Justitie en Veiligheid                                         53.300

Sociale Zaken en Werkgelegenheid                45.000

Economische Zaken en Klimaat                      38.700

Binnenlandse Zaken                                          31.000

Buitenlandse Zaken                                                     0

 

De ministeries van Algemene Zaken, Defensie en OCW waren in de jaren 2019, 2020 en 2021 geen dwangsommen verschuldigd.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk