Wob-verzoeken moeten niet openbaar gemaakt worden op het moment van indienen, maar pas bij het vrijgeven van de gevraagde documenten. Dat heeft het bestuur van de VVOJ | Vereniging van Onderzoeksjournalisten per brief laten weten aan het ministerie van Binnenlandse Zaken, de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Open State Foundation.
Aanleiding voor de brief is een campagne die kort geleden is gestart om gemeenten te werven voor het project ‘Open Wob’. Dat beoogt de overheid transparanter te maken door Wob-documenten op één plek bijeen te brengen. De overheid is in zee gegaan met de Open State Foundation, die al een ‘Open Wob’-website heeft ontwikkeld, met onder meer ‘openstaande Wob-verzoeken’. De VVOJ vindt het echter een slecht idee als Wob-verzoeken al in een vroeg stadium openbaar worden gemaakt, omdat dit anderen inzicht zou geven in een journalistiek onderzoek. Simpel gezegd: het brengt concurrenten op een idee.
Het VVOJ-bestuur schrijft in de brief: ‘De Wob is voor journalisten een nuttig instrument, maar het vroegtijdig bekend worden van verzoeken zal een averechts effect hebben. Het risico dat een andere journalist of een ander medium met het onderwerp van het verzoek aan de haal gaat, vormt een belemmering voor het journalistieke gebruik van de Wob.’
De VVOJ wil daarnaast dat de Wob-verzoeker een voorsprong krijgt van tien werkdagen ten opzichte van anderen. Bij veel bestuursorganen is het goed gebruik dat ze documenten online zetten één of twee weken nadat ze aan de journalist zijn verstrekt. Dat stelt de journalist in staat de stukken goed te bestuderen en een afgewogen publicatie erover voor te bereiden. Het voorkomt bovendien potentiële fouten en onzorgvuldigheden door overhaaste publicatie, uit vrees dat een concurrent er snel mee aan de haal gaat. De VVOJ dringt in de brief aan op een eenduidige aanpak met een standaardtermijn.
Tot slot merkt het VVOJ-bestuur in de brief op dat transparantie het best wordt bevorderd door het zwart maken van passages in documenten terug te dringen.
