Nieuws

Kamer: onderzoek bedreigingen onafhankelijke journalistiek

Webboek Peter Olsthoorn

Staatssecretaris Sander Dekker van mediazaken moet een onderzoek laten instellen naar de bedreigingen voor onafhankelijke (onderzoeks)journalistiek in Nederland. Dat is de strekking van een motie die de Tweede Kamer dinsdag 6 december heeft aangenomen.

De motie was ingediend door Pieter Heerma (CDA) en Mohammed Mohandis (PvdA), tijdens een Mediaoverleg met de vaste Kamercommissie van Dekker, op 28 november. Directe aanleiding voor hun oproep zijn de pogingen van Pretium Telecom om onderzoeksjournalist Peter Olsthoorn juridisch uit te roken.

Heerma vroeg aandacht voor de onderzoeksjournalistiek in reactie op een uitzending van Argos en berichtgeving in NRC Handelsblad over rechtszaken van het telecombedrijf tegen Olsthoorn. ‘Goede onderzoeksjournalistiek is broodnodig, maar die staat onder druk, juist omdat onderzoeksjournalistiek een tijdsintensieve en kostbare vorm van journalistiek is,’ aldus Heerma. ‘Met het zwakker worden van de positie van nieuwsmedia wordt het voor bedrijven interessanter om de journalistiek te frustreren met allerlei juridische procedures. Het voeren van dit soort procedures wordt zo een probaat middel om de waarheid onder tafel te houden.’

Anti-SLAPP

Heerma vroeg Dekker of hij vindt dat ook in Nederland anti-SLAPP-wetgeving een meerwaarde kan hebben. Bij Argos bepleitte VVOJ-voorzitter Evert de Vos de invoering van zulke wetgeving. SLAPP staat voor Strategic Lawsuit Against Public Participation: juridische procedures dus die erop gericht zijn censuur te bewerkstelligen, dan wel een journalist of  een burgergroepering kapot te procederen.

Pretium verloor op 29 november een kort geding waarmee het bedrijf publicatie wilde tegenhouden van het webboek Dossier Pretium, een serie van dertig artikelen over het telcombedrijf en zijn eigenaar Hans Nyks. Olsthoorn: ‘Het webboek is daarna meteen open gepubliceerd, nadat ik publicatie eerder had gestaakt om Pretium, voor de vierde keer, ruim de tijd te bieden voor wederhoor.’

‘Zelfcensuur’

Na de uitspraak kondigden Pretium en Hans Nyks meteen een spoedappel aan en een bodemprocedure. Ook loopt sinds vorige week voor het gerechtshof van Den Haag een beroep tegen de eerdere zaak. Met dit beroep mee zijn nu al vijf rechtszaken aangespannen tegen Dossier Pretium. Olsthoorn: ‘Je kunt je voorstellen wat dit mentaal, financieel en qua werkverlet vergt van een freelancer en welke gevolgen dit kan hebben in termen van zelfcensuur. Net als bij klokkenluiders is de druk groot. Alles is erop gericht de journalist te breken en anderen indirect te waarschuwen zich koest te houden.’

De VVOJ ondersteunt Olsthoorn in zijn pleidooi voor anti-SLAPP-wetgeving en mogelijke andere steunmaatregelen voor journalisten die juridisch worden uitgerookt.

Verder lezen

De letterlijke tekst van de motie die Pieter Heerma samen met Mohammed Mohandis indiende.

Verklaring VVOJ-bestuur over juridisch uitroken naar aanleiding van dagvaarding Apache.be.

 

Gerelateerde artikelen

Driekwart van de Woo-verzoeken (verzoek om openbaarmaking van documenten op grond van de Wet open overheid) die bij de ministeries in behandeling zijn, bevindt zich ver over de wettelijke termijnen. Van de 759 verzoeken die medio juni bij de ministeries lagen, waren er 575 al (veel) langer dan zes weken binnen. Zes weken is de termijn waarbinnen een besluit moet worden genomen over een Woo-verzoek. Tot 1 mei heetten deze aanvragen nog Wob-verzoeken.

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk