Nieuws

Marokko jaagt op (onderzoeks)journalisten

Maati Monjib. Foto freepressunlimited.org

De nog jonge Marokkaanse Vereniging voor Onderzoeksjournalistiek ligt onder vuur. Steven Assies, voormalig programmacoördinator van Free Press Unlimited, vraagt aandacht voor een onverkwikkelijke rechtszaak.

door STEVEN ASSIES

*** UPDATE***
De rechtszaak die voor 29 juni op de rol stond, is voor onbepaalde tijd uitgesteld. De reden die de rechtbank aanvoert, is dat het niet is gelukt alle verdachten tijdig op te roepen. Een aantal verdachten heeft asiel aangevraagd in het buitenland en is om die reden buiten het bereik van de Marokkaanse autoriteiten geraakt. Overigens was dit ook al zo bij de voorlaatste datum die voor de zitting was vastgesteld.

 

*** OORSPRONKELIJKE BERICHT ***

Op 29 juni staat in Marokko Maati Monjib terecht. Monjib is secretaris van de Marokkaanse vereniging voor onderzoeksjournalistiek AMJI. De zaak is al verschillende malen uitgesteld. Monjib wordt beschuldigd van het ‘ondermijnen van de interne veiligheid van de staat’.

Met Monjib staan nog zes medebestuursleden, journalisten en mensenrechtenactivisten terecht. Ze riskeren tot vijf jaar gevangenisstraf. De Association Marocaine pour le Journalisme d’Investigation (AMJI) werd gesteund door Free Press Unlimited met geld van het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken. Met het uitstel proberen de Marokkaanse autoriteiten de (internationale) aandacht voor de kwestie te doen verslappen.

Duimschroeven

Vijf jaar geleden, toen de Arabische Lente Marokko aandeed, wist Koning Mohammed VI het tij te keren door hervormingen te beloven en een nieuwe grondwet aan te laten nemen. De grondwet garandeert onder meer vrijheid van meningsuiting. Maar de bewoordingen zijn vaag en de kwestie van de Westelijke Sahara, islam en de reputatie van de koning zijn taboe. En inmiddels zijn de duimschroeven weer aangedraaid. Tientallen journalisten en mensenrechtenactivisten zitten gevangen of wachten op hun rechtszaak. Vele vooraanstaande journalisten hebben het land verlaten. Ook enkele van Maati’s medebeklaagden zijn gevlucht.

Monjib is, behalve secretaris AMJI, ook mede-oprichter van Freedom Now – een organisatie die opkomt voor vrijheid van meningsuiting in Marokko. Daarnaast is hij directeur van het Centrum Ibn Rochd – een ngo die trainingen organiseert en debatten. Freedom Now heeft nooit een licentie gekregen. De activiteiten van AMJI en van het Centrum Ibn Rochd zijn opgeschort – het wordt hen onmogelijk gemaakt vergaderruimte te huren. In de Marokkaanse pers worden Monjib c.s. stelselmatig besmeurd en belasterd. Vorige week beschuldigde een minister Monjib van verraad. Hij gebruikte daarbij het religieus beladen woord ‘fitna’ (oproer, morele chaos, anarchie).

Het gaat in deze zaak niet alleen om persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting, maar ook om het recht van organisatie en het recht op een eerlijke rechtsgang – essentiële rechten in een democratie. De beschuldiging aan Monjib c.s. is tot nu toe nauwelijks onderbouwd. Wel zijn zijn financiën onderzocht en is hij in de pers beschuldigd van financieel wanbeheer. Ook wordt hem en zijn medebestuursleden verweten geld uit het buitenland te hebben ontvangen – en dat niet te hebben gemeld bij de overheid.

Icoon

Wat Monjib c.s. in feite verweten wordt, is hun onafhankelijkheid – het feit dat zij zich niet door het regime hebben laten corrumperen. Ze zijn daarmee een icoon geworden van de burgerbeweging. Een burgerbeweging die in de lente 2011 even het tij mee leek te hebben, maar daarna stelselmatig werd onderdrukt. Eén voor één werden de voormannen van het jongerenprotest de afgelopen jaren opgepakt en uitgeschakeld. Nu zijn de journalisten en mensenrechtenactivisten, sympathisanten van de 20 Februari beweging, aan de beurt.

Internationaal is er de nodige aandacht voor de rechtszaak. Zo berichtten onder meer CNN, Al Jazeera, the Guardian en de Washington Post over de kwestie. Internationale mensenrechten en media organisaties als Free Press Unlimited, het Committee to Protect Journalists en Article 19 volgen de zaak. De Nederlandse ambassade stuurt een waarnemer naar het proces. Met het voortdurende uitstel hoopt de Marokkaanse regering blijkbaar dat de internationale aandacht verslapt.

Vrijdag 23 juni belegt het Franse parlementslid Jean-Louis Roumegas een rondetafelbijeenkomst in de Assemblée Nationale om aandacht te vragen voor de rechtszaak.  In Nederlandse media is het tot nu toe stil gebleven.

 

 

 

Gerelateerde artikelen

Driekwart van de Woo-verzoeken (verzoek om openbaarmaking van documenten op grond van de Wet open overheid) die bij de ministeries in behandeling zijn, bevindt zich ver over de wettelijke termijnen. Van de 759 verzoeken die medio juni bij de ministeries lagen, waren er 575 al (veel) langer dan zes weken binnen. Zes weken is de termijn waarbinnen een besluit moet worden genomen over een Woo-verzoek. Tot 1 mei heetten deze aanvragen nog Wob-verzoeken.

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk