Conferentie, Nieuws, vvoj2015

Legebeke Legaat: Afrikaans versus Europees perspectief

Traditioneel is er op de VVOJ Conferentie ook altijd een sessie van het Legebeke Legaat. Dit jaar staat deze bijeenkomst in het teken van het Afrikaanse versus het Europese perspectief.

Door Milo van Bokkum

De Keniaans-Somalische keynote spreker Kassim Mohamed staat op deze zaterdagochtend weer geprogrammeerd om te vertellen over zijn ervaringen met Afrikaanse en Europese journalistiek. Omdat zijn Ghanese collega Anas Aremeyaw Anas verhinderd is (hij mag van justitie zijn land niet uit), schuift fotojournalist Kadir van Lohuizen aan, die vertelt over zijn ervaringen in het weinig belichte Midden-Amerika.

Mohamed verzoekt meteen  aan het begin van het interview niet gefotografeerd te worden – dat zou hem in problemen kunnen brengen in Afrika. Het verzoek zegt veel over zijn werk. “Wij doen bijvoorbeeld vaak onderzoek naar terrorisme, en dat valt niet goed in Kenia. Of we laten corruptie zien. Soms krijg ik dan dreig-sms’jes, of mensen komen naar mijn huis.”

Mohamed stelt dat er een sterk verband is tussen terrorisme en migratie, zoals in Kenia. Waar terrorisme is, willen mensen niet wonen. “Bovendien zijn er daar vaak minder investeringen, wat leidt tot economische problemen.” Maar Europa is niet meer de hoofdprijs, zoals het vroeger werd gezien. “Op de één of andere manier hebben mensen zich gerealiseerd dat de straten er niet van goud zijn.”

Het vraaggesprek eindigt  met een krachtig pleidooi van Mohamed voor een meer gelijkwaardige samenwerking tussen Afrikaanse en Europese journalisten. Die laatste groep zou de Afrikanen toch vooral zien als fixers. “Maar ik ben niet je fixer. Ik ben je partner.”

Van Lohuizen op zijn beurt rekent aan het begin onmiddellijk af met het beeld dat iedereen in Zuid-Amerika op weg is naar de VS. Tijdens een pan-Amerikaanse reis kwam hij pas ergens in Midden-Amerika de eerste persoon tegen die naar de VS wilde. Maar daar werden het er ook meteen veel. Deze mensen komen vooral uit El Salvador, Guatemala en Honduras, enkele van de gevaarlijkste landen ter wereld. “Angst bepaalt hier het dagelijks leven”, aldus Van Lohuizen.

Met prachtige zwart-witfoto’s laat de fotograaf zien hoe een reis naar de VS eruit ziet. De zaal schrikt op wanneer hij zegt dat negentig procent van de vluchtelingen beroofd, vermoord of verkracht wordt tijdens de reis, die hen vaak tienduizenden euro’s kost. “Dat gebeurt door Mexicaanse bendes. Die blokkeren de goederentreinen waar de mensen op reizen.”

Van Lohuizen vertelt dat zijn verslagen op veel plekken gepubliceerd worden, behalve in de VS. Daar komt nog bij dat een krant zoals de LA Times slechts één correspondent heeft voor het gehele continent, gestationeerd in Mexico-Stad. En dat terwijl de Europese vluchtelingencrisis vrijwel kapotgecorrespondeerd wordt door de Amerikaanse media.

Moderator Tom Kleijn weet context te verschaffen: “Het is een fantastische plek voor onderzoekjournalistiek. Maar de VS houdt er niet van  te kijken naar wat er allemaal misgaat in de eigen achtertuin. Parijs, dat is speciaal, daar houdt iedereen van.”

In een paar woorden vat Kleijn het gesprek samen. “Je moet tijd investeren om onbekende plekken goed te ontdekken. Je moet erheen gaan. En Afrika moeten we zien als een partner. Deel de informatie die er is.”

 

Foto: Gerard Legebeke, Stichting Legebeke Legaat

Gerelateerde artikelen

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk