Op de tweede middag van de VVOJ Conferentie in het Nationaal Archief in Den Haag bespraken drie ombudsmannen de betekenis van transparantie voor de hedendaagse journalistiek. In het panel zaten Sjoerd de Jong (NRC), Margo Smit (NOS) en Tom Naegels (De Standaard). Een verslag.
door Vincent Sondermeijer
Volgens Sjoerd de Jong draait journalistieke transparantie om het inzichtelijk maken van je bronnen, en het aangeven waarom het onderzoek belangrijk is. Daarom pleit De Jong voor een geode, duidende alinea in ieder onderzoeksartikel. Daarin moet staan wat de zin van het verhaal is.
Juist omdat het onderwerp van het onderzoeksverhaal bijzonder is, moet de journalist hoge transparantie-eisen aan zijn stuk stellen, meent De Jong. Wat was zijn werkwijze, hoe is het verhaal tot stand gekomen, welk wederhoor heb je allemaal gepleegd?
Margo Smit bekijkt de zaak door een tv-bril. Zij vindt dat van transparantie sprake is als een programma inzicht geeft in welke shots zijn gebruikt en waarom, en waarom een voor een bepaalde geïnterviewde is gekozen. Smit vindt het niet verstandig om interviews in hun volledigheid online te zetten. Ze denkt dat dan de methode van de interviewer volledig komt bloot te liggen.
Als ombudsman praat Smit geregeld met redactieleden over hun werk, waarbij transparantie een terugkerend thema is. Overigens zijn de redacties niet verplicht om haar adviezen op te volgen. Smit: ‘Ik gooi het op de vloer, geen idee wat ze er mee doen.’
Naegels is van mening dat vooral het onderkennen van belangenconflicten bijdraagt aan transparantie bij de krant. Wie betaalt reportages in het buitenland? Wat is de ideologie van de krant, en welke ideologie hangen de journalisten zelf aan? Hoe bewust is de krant eigenlijk van zijn eigen ‘standpunt’?
De krant kan volgens Naegels door transparant te zijn ook kritiek vanuit het lezerspubliek voorkomen. De ombudsman is in zijn ondersteunende rol daarbij niet volledig vrij: hij is in dienst van de krant, en dient zich dus ook te houden aan bepaalde afspraken met geïnterviewden. Dat betekent bijvoorbeeld dat hij soms in geval van conflict niet het volledige interview naar buiten mag brengen.
Op de foto vlnr: Sjoerd de Jong (NRC), gespreksleider Charlotte Govaert, Margo Smit (NOS) en Tom Naegels (De Standaard).
