Conferentie, Nieuws, vvoj2015

#VVOJ15: Expert Talk vastgoedmissers

“Er gaat ook heel veel goed.” Wicher F. Schönau (35) van organisatieadviesbureau Twynstra Gudde wordt op feestjes vaak aangeklampt vanwege vastgoedprojecten die niet goed gaan. Tegelijkertijd spreekt Schönau op de VVOJ Conferentie over de vastgoedmissers in de semi-publieke sector.

door Jochem van Staalduine

De journalisten in de zaal willen weten waar ze hun voelsprieten moeten uitsteken, hoe ze een geval zoals Vestia van veraf kunnen zien aankomen. Waaraan herken je het drijfzand onder het bouwproject?

Een rode draad in slechteprojectbeheersing, zegt Schönau, is de langdurigheid van een project. De kans dat het misgaat wordt groter als een project zich voortsleept en een nieuwe bestuurder of een nieuw college wordt aangesteld. De nieuwe bestuurder weet niet waarom het vastgoedproject van start is gegaan en wil zijn eigen handtekening achterlaten. Schönau: “Op het allerhoogste niveau durft men niet altijd te zeggen dat men het niet snapt.”

Hij noemt het Nationaal Historisch Museum in Arnhem als voorbeeld. “Het project bleef te politiek en werd niet voldoende inhoudelijk. De tegenstanders van het project pakten het momentum. De vraag is nu: wie wilde dat nou museum nou eigenlijk?”

Even vaak is het probleem al gezaaid bij de conceptie van het vastgoedproject. Neem de ‘vastgoedmisser van het jaar’, het ROC in Leiden, waarbij Minister Bussemaker  van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap moest bijspringen.

Schönau: “Er zijn aantoonbaar te veel vierkante meters gebouwd en er is een financiële constructie gesloten waar ik voor het ROC geen voordelen in zie.” Het ROC verkocht het nieuwe gebouw voor een periode van twintig jaar en leaste het gedurende die periode in. Na afloop van die twee decennia zou het ROC het gebouw terugkopen.

Wat nu te doen als journalist?

In gesprek met Schönau krijgen de journalisten in de zaal een behoorlijke hoeveelheid adviezen mee om vastgoedprojecten te kunnen onderzoeken. Het blijft moeilijk, erkent Schönau, vooral omdat experts over het algemeen betrokken zijn bij adviesbureaus en geen belang hebben bij aandacht van de pers.

Toch zijn er tekenen aan de wand. “Kijk naar de constructie van financiële beloning van de adviseur. “Vergelijk het met het kopen van een huis bij de makelaar”, zegt Schönau. “Als hij een percentage van de verkoopprijs krijgt, heeft hij belang bij het hooghouden van de prijs.”

Een andere giveaway is de aan- of afwezigheid van kritische adviezen, meestal gegeven door externe adviesbureaus. Journalisten kunnen kijken naar de inhoud van die adviezen en naar de verandering die het project daardoor heeft ondergaan. Ook de al dan niet gemaakte risicoanalyse en de toepassing daarvan kunnen veelzeggend zijn, zoals de post onvoorziene kosten.

Tegen de aard van het beestje in moet de journalist ook niet te veel aandacht besteden aan investeringsbudgetten. De aandacht voor investeringsbudgetten kan in een angstcultuur tot rare mechanismen leiden. Schönau: “Als de buitenwacht dat doet, doen bestuurders het ook. Voorstellen die zichzelf terugverdienen, zoals voor groene energie, kunnen worden afgeschoten uit angst van bestuurders om over het investeringsbudget heen te gaan.”

Gerelateerde artikelen

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk