Conferentie

VVOJ20212 verslag: Historic Research

Titel: Historic research
Datum: vrijdag 16 november 2012
Tijd: 15:45-17:00 uur
Sprekers: Ad van Liempt, Paul Huybrechts
Aantal deelnemers: 40

Verslag: Stephanie Caracatsanis

De tweede expertensessie op deze vrijdagnamiddag. Het lokaal zit deze keer afgeladen vol. Maar liefst veertig mensen zoeken een plaatsje om het monument van Nederland, Ad van Liempt te horen spreken.

Het gaat hier over historisch onderzoek. Meteen stelt men de vraag of er eigenlijk een verschil is tussen een journalist en een historicus. Op sommige vlakken doen ze immers hetzelfde werk.

Volgens Ad van Liempt is dat verschil verwaarloosbaar.

“De stelling is dat een goede journalist degelijk op een bijna wetenschappelijke manier met zijn bronnen moet omgaan.
Aan historici anderzijds moet je de eis stellen dat ze de vrucht van hun onderzoek moeten kunnen presenteren in een voor iedereen toegankelijke vorm.”

De methode verschilt volgens van Liempt niet maar de onderwerpkeuzes zijn natuurlijk wel anders.
Het is interessant om te zien hoe de journalisten die zelf toch vaak al jaren in het vak zitten nog steeds nood hebben aan advies.

De tweede spreker tijdens deze sessie moet niet onderdoen voor Ad van Liempt. Paul Huybrechts was in zijn tijd een van de eerste financieel journalisten en schreef een intieme biografie over Hugo Schiltz.

De deelnemers hadden nog een tweede probleem. Goed, je kiest een onderwerp, maar waar haal je de nodige oude informatie vandaan? Bijvoorbeeld waar vind je mogelijk informatie over politiegeweld tegenover burgers in Nederland terug?

Beide sprekers wisten hier het perfecte antwoord op.

“Slijm je weg naar binnen bij een archivaris.”

In archieven is zo ontzettend veel te vinden, maar de belangrijkste factor van heel de operatie is de archivaris. Zij vinden in enkele uren tijd zulke essentiële informatie die je op je eentje nooit zou zijn tegengekomen.

Hun advies, investeer in een goede fles whisky voor je archivaris, en de weg naar slagen zal een stuk makkelijker worden.

Het volgende punt waar veel aandacht aan wordt besteed zijn de fouten waar journalisten zich schuldig aan maken bij een historische constructie.
Volgens Huybrechts is er vaak een gebrek aan respect voor de gebeurde feiten.

Ten eerste zou men meer inzicht moeten hebben in hoe de mens zelf functioneert. Het is ook belangrijk je te kunnen inleven in de tijdsgeest van het moment zelf.

Een half Joodse journalist heeft daar een mooie anekdote over. Toen hij zelf nog een jonge kerel was kwam een boer met hem een praatje doen over een plaatselijk bosje. Het Canadezenbosje. Zo vertelde hij dat hij een voorstander was van de Duitsers in de oorlog, en niet van de Canadezen. De boer wist dat de jongen Joods was en toch zei hij dat. Waarom dan?

Wel de boeren hadden het in die tijd erg moeilijk met de regeling om hun velden te blijven betalen. En de Duitsers maakten aan dat systeem een einde. Zo werd het leven van de boeren een stuk makkelijker.

De moraal van dit verhaal is dat je dus altijd objectief moet blijven en je moet kunnen inleven in gebeurtenissen waar je eigenlijk vooroordelen over hebt.
Een tweede valstrik is ontstaan door het tijdsgebrek dat journalisten van vandaag hebben. Ze moeten snel werk leveren en dat levert een grote druk op.

Ze onderschatten hoe chaotisch de werkelijkheid is en zo kijken zo soms over alles heen wat hun vermeende these zou kunnen bedreigen.

Het algemene afleiden uit het bijzondere, nog zo’n moeilijke. Soms heb je dan plots een maatschappelijke ramp. Waarom ze dit doen is makkelijk, anders heb je geen goede kop voor je krant. En in deze tijd moet je verkopen, verkopen, verkopen. Maar als onderzoeksjournalist wordt het je hier sterk aangeraden om je te behoeden voor deze valstrikken.

We sluiten dan ook af met een citaat waar Ad van Liempt een voorstander van is: “The past is like a foreign country, they do things differently there.”

 

 

Gerelateerde artikelen

Driekwart van de Woo-verzoeken (verzoek om openbaarmaking van documenten op grond van de Wet open overheid) die bij de ministeries in behandeling zijn, bevindt zich ver over de wettelijke termijnen. Van de 759 verzoeken die medio juni bij de ministeries lagen, waren er 575 al (veel) langer dan zes weken binnen. Zes weken is de termijn waarbinnen een besluit moet worden genomen over een Woo-verzoek. Tot 1 mei heetten deze aanvragen nog Wob-verzoeken.

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk