Kenniscentrum, Nieuws

‘Journalistiek lijdt aan vormdwang’

De journalistiek lijdt aan vormdwang. Dat stelt Huub Wijfjes, per 1 september bijzonder hoogleraar geschiedenis van de Nederlandse radio en televisie aan de Universiteit van Amsterdam. Wijfjes deed zijn uitspraken in de uitzending van 4 september van het VPRO radioprogramma De Avonden.

Journalisten vragen volgens Wijfjes tegenwoordig niet wat er aan de hand is, maar wat mensen er van vinden.

‘Journalisten zouden zich er bewust van moeten zijn dat dit het inhoudelijke verhaal ernstig beïnvloedt’, aldus de hoogleraar. ‘Ze zouden zich af moeten vragen of ze dat willen. Mensen worden zo doelbewust dom gehouden.’

Wijfjes meent dat de Nederlandse omroepen ‘bezigheidstherapie en tijdvulling’ produceren en stelt dat de invloed van de televisie op de Nederlandse cultuur onmiskenbaar is.

Mensen passen bovendien hun normen aan datgene aan, wat op televisie een aantrekkelijke vorm is. Dat zie je vooral terug in de journalistiek, aldus Wijfjes.

‘Vroeger stond de informatieoverdracht centraler dan nu’, aldus Wijfjes. ‘Nu vindt men de ervaringsoverdracht veel belangrijker.’

Als voorbeeld noemt hij het programma Pauw & Witteman, waarin ‘meerdere mensen die totaal geen band met elkaar hebben op elkaar kunnen reageren.

Dat een zangeres die toevallig een nieuw plaatje heeft gemaakt haar mening moet geven over Karst Tates. Dat is vormdwang. Dat is geen inhoudelijke overweging.’

Gerelateerde artikelen

Hieronder volgt de weergave van de keynote van Groene-redacteur Coen van de Ven die hij uitsprak op het Feest van de Onderzoeksjournalistiek op 19 juni 2026.

Coen uit zijn zorgen over de relatie tussen de macht, de pers en het publiek aan de hand van drie punten:

  1. Niet de maker, maar de ontvanger verandert op dit moment
  2. Hoe blijft Onderzoeksjournalistiek relevant in tijden van nieuwe verzuiling?
  3. Hoe moet de journalistiek omgaan met een steeds onverschilligere macht?

 

conferentie-1x

VVOJ Conferentie 2026: De ongemakkelijke werkelijkheid

De maatschappelijke relevantie van goede onderzoeksjournalistiek is groter dan ooit, maar de randvoorwaarden blijven kwetsbaar. Tijdens de komende VVOJ Conferentie duiken we in De ongemakkelijke werkelijkheid: een eerlijke en urgente blik op de staat van ons vak.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk