Conferentie, Kenniscentrum

EU lobbying: throwing light on the hidden decision-making of the European Union

European Investigative Journalism Conference 2008
Panel session: EU lobbying: throwing light on the hidden decision-making of the European Union
Speakers: Erik Wesselius, moderator: Robert Sikkes
Date: 22 November 2008
Reporter: Bart Biesemans
Audience: 18 journalists

EU-Commissaris Siim Kallas noemt hun invloed één grote mythe en Amerikaans onderzoeksjournalist Mark Schapiro vindt de macht die hun toegeschreven wordt flink overschat.

Zijn de vijftienduizend lobbyisten die in Brussel actief zijn dan echt volledig onschadelijk voor de democratie? Niet als je het aan Erik Wesselius van Alter-EU (The Alliance for Lobbying Transparency and Ethics Regulation) vraagt.

“Er is veel te weinig transparantie en de Commissie is te klein voor het werk dat ze moet doen,” zegt hij.

Wesselius geeft een voorbeeld uit de auto-industrie: “Drie jaar geleden was de hele Europese Commissie het erover eens dat in de nieuwe regelgeving de maximale CO2 uitstoot per wagen teruggebracht zou worden van 200 naar 120 gram per kilometer.

Dat lag vast tot de lobby van de auto-industrie er zich mee ging bemoeien. Plots werden de commissieleden overvallen met allerlei bezwaren en specifiek Duitsland kreeg een duidelijke boodschap: er konden wel eens veel banen sneuvelen in de vele autofabrieken die de lidstaat telt.

Niet veel later was 130 gram per kilometer het nieuwe streefdoel van de Commissie.”

Voor Wesselius is het duidelijk: pressiegroepen vormen een groot probleem in Brussel.

“De moeilijkheden beginnen bij de Commissie zelf”, vertelt hij, “want eigenlijk is die te klein voor het werk dat ze moet doen. Dat maakt dat ze zeer open staat tegenover kennis van buitenaf. En daar komen die lobbyisten kijken.

Op zich zou er geen probleem zijn als de pressiegroepen van elke partij even groot waren, maar dat is niet zo. We hebben berekend dat twee derde van hen voor cooperative interest werkt, twintig procent voor public authority interest en slechts tien procent voor public interest.”

De Commissie zou moeten uitbreiden dus, maar ook dan zal nog geen 100 procent democratische besluitvorming gegarandeerd zijn, waarschuwt Wesselius:

“Telkens over een wet wordt nagedacht, richt Brussel expertengroepen op. In principe moeten alle leden daarvan zuiver neutraal zijn, maar met Alter-EU hebben we al vaak gemerkt dat dit niet zo is. Van alle 44 expertengroepen die nu bestaan, is in veertig procent geen maatschappelijke organisatie vertegenwoordigd en twee derde van de groepen wordt gedomineerd door het bedrijfsleven.”

Wesselius wijst ook op het gebrek aan transparantie bij de lobbygroepen.

“Nu kunnen we nog altijd niet nagaan welke lobbyist voor welke organisatie werkt en we weten ook niet welke bedragen daarmee gemoeid zijn.

Gelukkig is er recent wel verbetering gekomen: sinds één jaar bestaat er een register met de leden van verschillende expertengroepen en sinds enkele maanden is het ook mogelijk om na te gaan waaraan het EU-geld aan besteed wordt.

Laat ons hopen op genoeg daadkracht bij de Commissie om ook lobbyisten te verplichten om open kaart te spelen.”

Gerelateerde artikelen

De Wob verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door de WOO, de Wet Open Overheid. In het eerste VVOJ Café van dit jaar komt Annemarie Drahmann, universitair hoofddocent bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, vertellen wat er verandert met de nieuwe wet.

Eindelijk weer samen! Dat gevoel overheerste op de VVOJ Conferentie 2021 in Brussel, die vlak voor het ingaan van zwaardere lockdown-maatregelen kon doorgaan. Vaste conferentiegangers weten dat het gesprekje in de wandelgang, het vlugge contact via de nieuwe conferentieapp en de kans om samenwerkingsplannen te smeden tijdens het diner minstens zo belangrijk zijn als de keynote-sprekers, de VVOJ-essayist en de meer dan 36 losse workshops en debatten.

Bjørn Oostra, hoofdredacteur De Limburger, is de winnaar het van het Vliegwiel, de prijs van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten bedoeld voor de hoofdredacteur of manager die de onderzoeksjournalistiek dit jaar het meest heeft gestimuleerd.

Vorige week heeft de VVOJ het tweede Regiocafé gehouden waarin collega’s uit verschillende delen van het land de verhalen achter hun onderzoeksverhalen vertelden. Een doorslaand succes! Heb je het gemist of wil het herbekijken? Dan kan dat op YouTube.

Vanaf dinsdag 7 september staat de weg naar eeuwige roem voor onderzoeksjournalisten weer open: het is dan mogelijk om jezelf of anderen voor te dragen voor dé prijs voor onderzoeksjournalistiek: De Loep 2021!

Chris de Stoop kreeg afgelopen juni de oeuvreprijs van de VVOJ, maar ‘journalist’ voelt Chris De Stoop zich al jaren niet meer. Dus werkt de Vlaamse boerenzoon niet meer voor het toonaangevende weekblad Knack, maar wijdt hij zich aan het schrijven van boeken die – dat dan weer wel – alom geprezen worden om hun gedegen journalistieke onderzoek.

Op vrijdag 24 juni 2022 zijn op de Avond voor de Onderzoeksjournalistiek in Antwerpen de Oeuvreprijs 2022, de ASN Aanmoedigingsprijs 2021 en de Loep 2021 uitgereikt. Met deze prijzen viert de Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) jaarlijks de beste onderzoeksjournalistiek in Nederland en Vlaanderen.

Sluit je aan bij de vereniging van onderzoeksjournalisten

En vergroot je kennis én netwerk